Aslında Kimi Değiştirmek İstiyoruz?

Merhaba. Bu ayki yazımda da görüşmelerimden birinde yaşadığım lakin çarçabuk başka görüşmelerime de genelleyebileceğim bir mevzuyu aktarmak istiyorum.
Bana gelen birçok danışan görüşmeye çok klasik bir cümle ile başlıyorlar: ‘Kimseyi değiştiremeyeceğimi biliyorum, yalnızca kendimi değiştirebilirim.’ Hoş bir farkındalık! Lakin görüşmenin ilerleyen kısımlarında karşı karşıya kaldığımız görünümle maalesef uyumlu değil bu söylenenler. Zira bir mühlet sonra danışanın kendisini değil, sorun yaşadığı kişiyi değiştirmeye çalıştığını görüyoruz. Üstelik çift terapilerinde birden fazla vakit bu problemli kişi kayınvalide olduğu için, işin içine başka eş de otomatik (ya da doğal) olarak giriyor. Yani iki kişinin sorunu, apansızın üç kişinin sorunu oluveriyor. Bunun en bariz örneği de sorulan sorulara ‘Ama …’ bağlacıyla başlayan ve içinde hayli önemli şikayetler barındıran cümlelerin kurulması. ‘Ama’ bağlacı bildiğiniz üzere kullanıldığı cümleden evvel gelen cümleyi olumsuzlamak için kullanılan bir bağlaç. Böylelikle bir soru sorulduğunda danışan soruya karşılık vermek yerine ‘Ama Selim beyefendi…’ kalıbıyla olay anlatmaya, kendini haklı çıkarmak için ise bu olayları öteki olaylar anlatarak desteklemeye çalışıyor. Ne kadar beyhude bir durum! Maalesef danışanların ‘NE KADAR ÇOK ANLATIRSAM BENİ O KADAR ÇABUK ÇÖZEBİLİRSİNİZ.’ stilindeki (ne vakit ve nereden edindiklerini bilmediğim, onların da hiç sorgulamadığını sandığım) bu niyetleri, tam zıddı tesir yaratarak, danışanın fikir algoritması çözmemizi zorlaştırıyor. Olaylar içinde oradan oraya savrularak yolumuzu bulmaya çalışırken sona eren birçok seans yapmak zorunda kalıyoruz. Lakin danışan ‘Vallahi anlatmak bile beni çok rahatlattı!’ diyerek görüşme odasını terk ettiğinde, neyi çözmek için geldiğini ancak nasıl hiçbir yol alamadığını görmek beni epey üzüyor.
Gerçekte, tip danışanların çoğunluğunun talebi birebir olabiliyor: ‘Değişmesi gereken ben değilim. Bak artık sana değişmesi gerekenin ben olmadığımı nasıl ispatlayacağım. Geçen gün tekrar kayınvalidem bana dedi ki…’ Tam da burada durup aslında kimi değişmesi gerektiğini danışana sormak bazen işe yarıyor. ‘Şimdi bunu söylediğinde ne demek istiyorsun? Şikâyet ettiğin kişi sen değilsen, değişmesi gereken kişi de sen olmuyorsun değil mi? Ancak başlarken kimsenin değişmeyeceğini, değişmesi gerekenin kendin olduğunu söylemiştin. O vakit kimden ve neden şikâyet ediyorsun? Şikâyet ederek karşıdakini ne kadar değiştirebilirsin? Daha evvel şikâyet ederek değiştirebildiğin biri oldu mu ya da bu türlü bir olay duydun mu? Kendinden şikâyet edersen ne işe yarayacak pekala? Şikâyet etmek pasif bir harekettir, meğer ben senin kurban rolünden çıkmanı istiyorum. Etkin hareket de diğeri üzerinde yapabileceğin bir şey değildir, sen etkin olursun sonucunda de etkin bir tepki beklersin. Artık beraberce düşünelim, ne yaparsan tahlile odaklı bir şey yapmış olursun? ‘