Nöbetçi Eczaneler
(ANKARA) – CHP Genel Başkan Yardımcısı Tanrıkulu, İçişleri Bakanlığı’nın 31 Mart 2024-17 Nisan 2026 tarihleri arasında belediyeler hakkında verdiği soruşturma izinlerine ilişkin TBMM Başkanlığına soru önergesi sundu. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin yanıtlaması istemiyle önerge hazırlayan Tanrıkulu, “Muhalefete ait yerel yönetimlere yönelik artan inceleme ve soruşturmalar, kamuoyunda ‘hukuki denetim’ sınırlarını aşan bir siyasi müdahale olarak değerlendirilmektedir. Özellikle İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve diğer büyükşehir belediyeleri üzerinden yürütülen süreçler, yalnızca idari denetim değil, aynı zamanda yerel demokrasiye yönelik sistematik bir baskı aracı olarak yorumlanmaktadır” ifadelerine yer verdi.
İçişleri Bakanlığı, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden 17 Nisan 2026’ya kadar belediyelere yönelik 3 bin 309 inceleme ve araştırma yapıldığını, bunların bin 535’i hakkında soruşturma izni verildiğini açıkladı.
Süreçte denetimlerin şeffaflığı tartışma konusu olurken CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, açıklanan veriler üzerinden İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi tarafından yanıtlanması istemiyle TBMM’ye soru önergesi verdi. Tanrıkulu, soru önergesine ilişkin yaptığı yazılı açıklamada şu ifadelere yer verdi:
“Belediyelere yönelik soruşturmalar, hukuki denetim mi, siyasi operasyon mu? İçişleri Bakanlığı tarafından kamuoyuna açıklanan veriler, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden 17 Nisan 2026 tarihine kadar geçen sürede belediyelere yönelik toplam 3 bin 309 araştırma ve inceleme yürütüldüğünü, bunların bin 535’i hakkında soruşturma izni verildiğini ortaya koymaktadır. Açıklanan rakamlar yalnızca sayısal bir tabloyu değil, aynı zamanda Türkiye’de yerel yönetimlere yönelik denetim süreçlerinin niteliği, tarafsızlığı ve hukuki zemini konusunda ciddi soru işaretlerini de beraberinde getirmektedir. Özellikle soruşturma izinlerinin siyasi partilere göre dağılımı incelendiğinde; iktidar ve muhalefet belediyeleri arasında dikkat çekici farklılıklar bulunduğu görülmektedir. Bu durum, denetim mekanizmalarının eşitlik ilkesine uygun işletilip işletilmediği sorusunu gündeme taşımaktadır.
Son dönemde başta Cumhuriyet Halk Partisi belediyeleri olmak üzere muhalefete ait yerel yönetimlere yönelik artan inceleme ve soruşturmalar, kamuoyunda ‘hukuki denetim’ sınırlarını aşan bir siyasi müdahale olarak değerlendirilmektedir. Özellikle İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve diğer büyükşehir belediyeleri üzerinden yürütülen süreçler, yalnızca idari denetim değil, aynı zamanda yerel demokrasiye yönelik sistematik bir baskı aracı olarak yorumlanmaktadır. Seçilmiş belediye başkanları ve yerel yöneticiler hakkında sıkça başlatılan soruşturmalar, görevden uzaklaştırma uygulamaları ve kamuoyuna servis edilen iddialar; yerel yönetimlerin çalışma kapasitesini zayıflatmakta, halkın iradesiyle seçilmiş yöneticileri itibarsızlaştırmakta, demokratik temsil ilkesini fiilen aşındırmaktadır.
“Denetim mekanizmalarının tüm belediyelere eşit uygulanması zorunludur”
Demokratik bir hukuk devletinde idari denetim mekanizmaları elbette gereklidir. Ancak bu mekanizmaların; objektif kriterlere dayanması, siyasi etkiden uzak olması, tüm belediyelere eşit uygulanması zorunludur. Aksi halde denetim süreçleri, hukuki olmaktan çıkarak siyasi bir araç haline gelir. İçişleri Bakanlığı’nın açıkladığı verilerde hangi kriterlerle inceleme başlatıldığı, soruşturma izinlerinin hangi somut delillere dayandığı, resen başlatılan işlemlerin oranı, soruşturmaların sonuçları gibi temel hususların şeffaf biçimde ortaya konulmaması, bu sürece ilişkin kuşkuları daha da derinleştirmektedir. Çağrımızi belediyelere yönelik tüm inceleme ve soruşturma süreçleri şeffaflaştırılmalıdır. Denetim mekanizmaları bağımsız ve tarafsız hale getirilmelidir. Soruşturma süreçleri hiçbir şekilde siyasi baskı aracına dönüştürülmemelidir. Yerel yönetimlerin demokratik işleyişine zarar veren uygulamalardan derhal vazgeçilmelidir. Unutulmamalıdır ki yerel yönetimler, halkın doğrudan iradesinin yansıdığı kurumlardır. Bu kurumlara yönelik her türlü siyasi müdahale, yalnızca belediyeleri değil, demokrasinin kendisini hedef almaktadır.”
“AK Parti’ye mensup belediyeler hakkında verilen 677 soruşturma izni hangi iddialar veya suç isnatları kapsamında?”
Tanrıkulu, Bakan Çiftçi’nin şu soruları yanıtlamasını talep etti:
“31 Mart 2024 – 17 Nisan 2026 tarihleri arasında yürütülen 3 bin 309 araştırma ve inceleme hangi kriterlere göre başlatılmıştır? Soruşturma izni verilen bin 535 dosyada esas alınan hukuki ve idari ölçütler nelerdir? Soruşturma izni verilen belediyelerin siyasi parti dağılımında ortaya çıkan farklılıklar hangi somut gerekçelere dayanmaktadır?
AK Parti’ye mensup belediyeler hakkında verilen 677 soruşturma izni hangi tür iddialar veya suç isnatları kapsamında yoğunlaşmaktadır? CHP, MHP, DEM Parti ve İYİ Parti’ye mensup belediyeler hakkında verilen soruşturma izinlerinin konu başlıklarına göre dağılımı nedir?
Soruşturma izni verilen dosyaların kaçı sonuçlanmış, kaçı halen devam etmektedir? Sonuçlanan soruşturmalardan kaçı hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiş, kaçı hakkında kamu davası açılmıştır? Belediye başkanları veya belediye yöneticileri hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanmış mıdır? Uygulandıysa partilere göre dağılımı nedir?
İçişleri Bakanlığı tarafından belediyelere yönelik denetim ve soruşturma süreçlerinde siyasi tarafsızlığın sağlanması adına hangi mekanizmalar işletilmektedir?Aynı dönemde herhangi bir ihbar veya şikâyet olmaksızın resen başlatılan inceleme ve soruşturma sayısı kaçtır?”