Nöbetçi Eczaneler
(ANKARA) – CHP Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesine dair yaptığı açıklamada, “2027 bütçesinde teklif şudur: 2 trilyon 458 milyar 762 milyon. Nominal artışa baktığımızda yüzde 26,5. Oysa Milli Eğitim Bakanlığı’nın kamu idarelerine ayrılan toplam ödenekler içerisindeki payı 2026 yılında yaklaşık yüzde 9,5 iken, 2027 yılında bu rakam yüzde 8,3’e geriliyor. Yani Bakanlığın bütçesi büyüyor ama kamu bütçesindeki ağırlığı küçülüyor” dedi.
CHP Eğitim Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, yarın TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülecek Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesine ilişkin partisinin genel merkezinde basın toplantısı düzenledi. Milli Eğitim Bakanlığı için 2027 yılında 2 trilyon 458 milyar lira bütçe ayrıldığını belirten Kaya, bütçenin kullanımının siyasi bir tercih olduğunu vurguladı.
2027 Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi ile dar gelirli ailelerin ve çocukların temel ihtiyaçlarının iktidarın önceliği olmadığını gösterdiğini ifade eden Kaya, “Bugün eğitim bütçesinde de çocukların beslenmesine, okulların güvenliğine, öğretmenlerin güvencesine yeterli kaynak ayrılmamaktadır. Kamu kaynaklarını kimlerin yararına kullandıklarının hesabı verilmiyor. Sonuç hiç değişmiyor, bedeli yine emekçiler, yoksul aileler ve çocuklar ödüyor” diye konuştu.
2026 ve 2027 bütçe rakamları karşılaştırmasına göre Bakanlığın kamu ödenekleri içindeki payının düştüğünü söyleyen Kaya, şunları kaydetti:
“Bütçe büyüyor, eğitimin payı küçülüyor. 2026 yılında Milli Eğitim Bakanlığına yaklaşık 1 trilyon 944 milyar lira ödenek ayrılmıştı. 2027 bütçesinde teklif şudur: 2 trilyon 458 milyar 762 milyon. Nominal artışa baktığımızda yüzde 26,5. İktidar bu artışı başarı diye sunuyor. Oysa Milli Eğitim Bakanlığı’nın kamu idarelerine ayrılan toplam ödenekler içerisindeki payı 2026 yılında yaklaşık yüzde 9,5 iken, 2027 yılında bu rakam yüzde 8,3’e geriliyor. Yani bakanlığın bütçesi büyüyor ama kamu bütçesindeki ağırlığı küçülüyor. Buradan Sayın Milli Eğitim Bakanı’na soruyorum: Okul ihtiyacı mı azaldı? Öğretmen açığını mı kapattınız? Çocuk yoksulluğu mu bitti? Depreme dayanıksız okullar güvenli hale mi getirildi? Bunları yaptınız da bizim mi haberimiz yok? Üstelik 2027 bütçesinin yaklaşık 1 trilyon 796 milyar lirası personel giderlerine harcanıyor. 224,5 milyar lirası sosyal güvenlik primlerine harcanıyor. Toplamda yaklaşık olarak 2 trilyon 19 milyar lira, yani bütçenin yüzde 82,1’i bu iki kalemden oluşuyor. Mal ve hizmet alımlarının payı yaklaşık olarak yüzde 8,1, yatırımlara ayrılan pay ise yüzde 7,75.
Elbette ki öğretmenin ve eğitim emekçisinin maaşı bir yük değil, emeğinin karşılığıdır. Ancak maaş ödemek başka, okul yapmak başka, laboratuvar kurmak başka, çocukları beslemek ve güvenli eğitim ortamları oluşturmak başka. Sayın Bakan, öğretmenin maaşını ödemeyi çocuklarımızın geleceğine yeterli yatırım yapmamakla izah edemezsiniz. 2002 yılında —yani AKP’nin iktidara ilk geldiği yıl— Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinin yatırımlara ayrılan payı yüzde 17,18’di. 2027 yılı bütçesinde bu oran yüzde 7,75’e düşüyor. Yani 2002 yılında her 100 liranın yaklaşık 17 lirası yatırıma ayrılmış, peki bugün teklif edilen ne? 100 liranın 8 lirasını bile bulmuyor yatırımlara ayrılan pay. 25 yıllık iktidarınızın sonunda eğitim bütçesindeki yatırım payı yarıdan daha fazla azalmıştır. Üstelik 2027 yılı içinde öngörülen 190,6 milyar liralık yatırım ödeneğinin dağılımı da ciddi sorunlar gösteriyor. Bakalım ortaöğretim yatırımlarına 44,3 milyar lira ayrılırken, yönetim ve destek programının yatırım ödeneği 46,4 milyar lira olmuş. Sayın Bakan, ortaöğretime ayrılan yatırım ödeneğinden daha fazlasının yönetim ve destek programına ayrılmasının gerekçesi nedir? Bu bütçede bunu açıklamak zorundasın. Bu kaynağın ne kadarı idari binalara, ne kadarı doğrudan eğitim hizmetlerine harcanacak? 2026 yılında sermaye giderleri için ayrılan 160,49 milyar liralık başlangıç ödeneğinin haziran sonuna kadar yalnız 29,30 milyar lirası harcanmış. İlk altı ay gerçekleşen oran yüzde 18,3’tür. Okulların yapımı neden gecikiyor? Deprem güçlendirilmesi hangi aşamada? Ayrılan kaynaklar neden zamanında kullanılmıyor? Kaynak ayrılmış ama zamanında kullanılmamış, acaba neden?”
“ATAMALARDA BELİRSİZLİK VAR”
Öğretmenlerin yaşadığı sorunlara da değinen Kaya, öğretmenlerin geçinemediği, öğretmen açığının ise giderilemediğini söyledi. 71 Bin 757 ücretmenin çalıştırıldığını norm kadro açığının ise 80 bin 449 olduğunu vurgulayan Kaya, “Milli Eğitim Akademisi’ne milyarlar ayrılırken atama bekleyen öğretmenlerde de bir belirsizlik var. 2025 yılında Milli Eğitim Akademisine ayrılan 2,49 milyar liranın yalnızca 405 milyon lirası, yani yaklaşık yüzde 16’sı harcanabilmiştir. Buna rağmen akademinin bütçesi 2026’da 6,5 milyar liraya, 2027’de teklif 15,7 milyar liraya çıkarılmıştır. 2029 için öngörülen tutar ise 42 milyar liraya yaklaşmaktadır. Sayın Bakan soruyorum: Öğretmen açığı sürerken bütçesinin büyük bir bölümü kullanılmamış bir kuruma bu ölçüde kaynak ayırmanızın nedeni nedir? Akademinin harcama planını, eğitim kapasitesini ve öğretmen yetiştirmeye somut katkısını buradan açıklamak zorundasınız” dedi.
Çocukların okulda güvende olmadığını kaydeden Kaya, resmi rakamları esas alarak hazırladıkları tahmini rakamlara göre Türkiye genelinde bin 400 okulun güvenlik riski ile karşı karşıya olduğunu belirtti. Güvenlik riski bulunan okullarda tedbir alınması gerektiğini söyleyen Kaya, “Buradan AKP iktidarına sesleniyorum: Birinci derece riskli okulu belirlenen ve benzer risk taşıdığı tespit edilecek okullara sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve okul hemşiresi atamak zorundasınız” ifadelerini kullandı.
“HANGİ VAKFA NE KADAR KAYNAK AKTARILACAK?”
Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesinde kar amacı gütmeyen kuruluşlara yapılan transferler için 9 milyar 429 milyon 393 bin lira ödenek öngördüğüne dikkat çeken Kaya, “Bu para kamu kaynağıdır, bu paranın hesabı da kamuoyuna verilmek zorundadır. Hangi vakfa, hangi derneğe, hangi kuruluşa ne kadar kaynak aktarılacak? Bunları açıklamak zorundasınız. Bu kuruluşlar kaç öğrenciye hizmet verecek? Aktarılan kaynağın ne kadarı doğrudan eğitime, ne kadarı idari giderlere harcanacak? Geçmiş yıllardaki ödemeler ve denetim sonuçları neden kamuoyuyla açık bir şekilde paylaşılmıyor? Kamu kaynağı aktarılıyor, alıcısı kim bunların? Ayrıca Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün hizmet alımları 2026’da yaklaşık olarak 55,6 milyar lirayken, 2027 yılında 90,1 milyar liraya yükselmiş. Artış yaklaşık olarak yüzde 62. Kamu okullarında temizlik ve güvenlik personeli ihtiyacı sürerken bu artışın gerekçesi nedir? Milli eğitimin sorumluluğu devletindir; hiçbir vakfın, derneğin, tarikatın ve cemaatin sorumluluğu değildir. Kamu kaynağının her kuruşunun hesabını halka vermek zorundasınız” dedi.
KAYA’DAN ÜCRETSİZ ÖĞÜN ÇAĞRISI
Ekonomik kriz nedeniyle yoksul ailelerin çocuklarının okula aç gittiğini belirten Kaya, “Ücretsiz ders kitabı dağıtmak önemli ancak eğitim hakkı yalnızca kitap vermekle sınırlı değildir. Her öğrenciye bir öğün ücretsiz ve sağlıklı yemek, her okula temiz içme suyu, hijyenik tuvalet ve yeterli temizlik personeli mutlaka sağlanmalıdır. Velilerden okulun temel ihtiyaçları için para bekleyen anlayış, kamusal eğitimin sorumluluğunu ailelerin sırtına yıkmaktadır. Çocuğun karnı açsa, içtiği su temiz değilse, tuvaleti hijyenik değilse eğitimde fırsat eşitliğinden asla bahsedemezsiniz” ifadelerini kullandı.
Eğitimdeki eşitsizliğin birçok alanda yaşandığını kaydeden Kaya, Sivas’ta iki okulda yaşanan farklı uygulamalara tepki gösterdi. Çocuğunu okula dere üzerinden sırtında geçiren bir babanın fotoğrafını gösteren Kaya, “Bu, Sivas Kangal’da yaşanan bir ayıptır. Bunu Milli Eğitim Bakanı görmüyor mu? Bizim gördüğümüzü Sayın Yusuf Tekin, sen görmüyor musun? Bu sorunun takipçisi olacağız. Bu baba iki kız çocuğunu da böyle okuttu, şimdi de oğlunu okutmak için bir çaba içerisinde. Bakın, ikinci bir örnek —bu da olumlu bir örnek— Konya’nın Ilgın’ın bir köyünde, bir mahallesinde: Bir öğretmen var, bir öğrenci var. Öğrenci üçüncü sınıfta, adı Hatice, doktor olmak istiyor. Ben gittim bu köye, okul var, öğretmen var. ‘Bir öğrenci var’ diye bu okula öğretmen vermemezlik edilmemiş. Buradan huzurlarınızda Konya Valis’ni kutluyorum, buna yol açan, bunu sağlayan Milli Eğitim Bakanlığı kadrolarını da tebrik ediyorum. Ama bu ayıbı bununla örtemiyoruz. İkisi de örnek; biri olumsuz, biri olumlu. Biz sadece olumsuzları eleştirmiyoruz, olumluları da toplumla paylaşıyoruz, paylaşmaya da devam edeceğiz” diye konuştu.
KAYA CHP’NİN ÖNERİLERİNİ SIRALADI
CHP’nin bütçe tercihinin kamusal eğitim cumhuriyetinden yana olduğunu belirten Kaya, şunları kaydetti:
“Bizim anlayışımızda okul ticarethane, öğrenci müşteri, öğretmen maliyet unsuru değildir. Çocuğun beslenmesi ailesinin gelirine, eğitimin kalitesi yaşadığı mahallenin imkanlarına, güvenliği tesadüflere bırakılamaz. Biz laik, bilimsel, demokratik, kamusal eğitimi savunuyoruz, savunmaya devam edeceğiz. Her çocuğun eşit koşullarda eğitim gördüğü, öğretmenin güvenceli çalıştığı, okulların temiz ve güvenli ve depreme dayanıklı olduğu, özel gereksinimli çocukların desteklendiği, üniversitelerin özgürce bilim ürettiği bir ülke istiyoruz. Bu ülkeyi yeniden kuracağız. Bizim için gerçek vatan savunması yalnızca sınırları korumak değildir; çocuklara yatırım yapmak, onları bilimle, bilgiyle, eşitlikle ve özgür düşünceyle yetiştirmek de vatan savunmasının en önemli yollarından biridir. Bunun adı ise kamusal eğitim cumhuriyeti mücadelesidir.
Buradan AKP iktidarına açık çağrımızdır, sizlerin huzurunda AKP iktidarına ve Milli Eğitim Bakanı’na sesleniyorum:
1. Eğitimin kamu bütçesindeki payını artırın. Okul, derslik ve altyapı yatırımlarını hızlandırın.
2. Öğretmen açığını kadrolu ve güvenceli atamalarla kapatın. Öğretmenlerin ekonomik, sosyal ve aile birliği sorununu çözün.
3. Milli Eğitim Akademisinin bütçesini, harcamalarını ve sonuçlarını şeffaf bir şekilde topluma açıklayın.
4. Her öğrenciye ücretsiz ve sağlıklı bir yemek, her okula temiz su, hijyenik tuvalet ve yeterli temizlik personeli sağlayın.
5. Riskli okullara öncelik vererek sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve okul hemşiresi atayın; okul saldırılarını ve akran zorbalığını önleyecek destek mekanizmalarını mutlaka güçlendirin.
6. Okulları depreme karşı güvenli hale getirin. Risk ve güçlendirme bilgilerini okul bazında açıklayın. Meslek liselerinde devamsızlığı ve sınıf tekrarını azaltın; MESEM dahil bütün mesleki eğitim süreçlerinde çocukların can güvenliğini sağlayın.
7. Okul öncesi eğitimi ücretsiz ve erişilebilir kılın; öğrenci pansiyonlarını ihtiyaç sahibi çocukların yararına kullandırın.
8. Kapatılan köy okullarını yeniden açın; her köyde bir okul ve bir öğretmen bulunmasını sağlayın.
9. Vakıf, dernek, cemaat ve tarikatlara aktarılan kamu kaynaklarının alıcılarını, tutarlarını ve sonuçlarını mutlaka açıklayın. Bu yapılarla imzalanan protokolleri derhal iptal edin. Eğer siz bu protokolleri iptal etmezseniz bizim iktidarımızda sizin imzaladığınız bu protokolleri yırtıp atacağız! Söz olsun, and olsun ki bu protokolleri yırtıp çöpe atacağız. Çünkü bu protokoller eğitimin önündeki en büyük engeldir.
10. Üniversitelerin bilimsel araştırma kapasitesini güçlendirin, genç araştırmacıları mutlaka destekleyin.
11. En az 200 lojmanı bulunan ceza infaz kurumu yerleşkelerinde ilkokul açın; lojmanlarda yaşayan çocukların eğitim hakkına erişimini güvence altına alın. Dün Konya Ereğli yüksek güvenlikli cezaevindeydim. İnfaz koruma memurları 300 lojmanı olan bir yerde oturuyorlar, ilkokula giden çocuk sayısı 80, ortaöğretim ve liseye giden çocuk sayısı 300’ü bulmuş ve burada okul yok! Diyorlar ki: ‘Ne bizim can güvenliğimiz var ne de çocuklarımızın.’ O zaman devletin yapması gereken iş —ya cezaevi yapmayacaksınız, yapıyorsanız oradaki lojmanlara da mutlaka 200 ve üzerinde olan lojmanların bulunduğu yere— ilk etapta ilkokul açılmasını buradan açıkça öneriyoruz.
Bize bütçenin yalnızca kaç trilyona ulaştığını anlatmayın, yeter! Bu bütçede kaç çocuğun karnını doyurduğunuzu, kaç okulu depreme karşı güvenli hale getirdiğinizi, kaç öğretmeni güvenceli istihdam ettiğinizi, kaç çocuğumuzu şiddetten koruduğunuzu açıklayın. Çocukların geleceğinden tasarruf edilemez.”