Kayıhan Pala’dan Bursa’daki katı atık tesisi tartışmasına tepki: Umarım bu Kayapa yanlışından kısa sürede vazgeçilir

(ANKARA) – CHP Bursa Milletvekili Kayıhan Pala, Bursa’da yapılması planlanan entegre katı atık tesisinin Kayapa’da kurulmasının yeniden gündeme getirilmesine tepki gösterdi. Pala, “Bursa’da çok ciddi bir katı atık yönetim sistemine ihtiyaç vardır. Bu sistem içerisinde elbette yeni bir katı atık depolama tesisine de bu sistemin özelliklerine uygun ihtiyaç var. Ama bu tesisin Kayapa’da yapılmaması gerektiği son 10 yıldır çeşitli bilimsel raporlarla ortaya konmuş olmasına rağmen halen bunda ısrar edilmiş olması anlaşılır gibi değildir” dedi.

Pala, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında, Bursa’da uzun süredir katı atık yönetimi konusunda tartışma yürütüldüğünü belirterek, Kayapa’nın daha önce hem bilimsel raporlar hem de mahkeme kararıyla uygun bulunmadığını söyledi. Pala, şöyle konuştu:

“Değerli basın mensupları, bugün Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi’nde uzun zaman önce terk edilmiş bir kavramın tekrar tartışmaya açıldığını görüyoruz. Son 10 yıldır Bursa’daki entegre katı atık tesisinin yetmezliği üzerinden bir tartışma yürütülmekteydi ve yeni bir tesisin yapılması için daha önceki Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından gösterilen Kayapa’daki yer uygun bulunmamıştı. Hatta öyle ki bunun halk sağlığı açısından zararlarını gündeme getirenlerden birisi de bendim. Ve özellikle o zamanlar hem yer seçimi hem de atık yakmakla ilgili bir tercihin uygun olmadığını bilimsel verilere, kanıtlara dayalı olarak ortaya koymuştuk. Daha sonra bir mahkeme kararıyla da Kayapa’nın uygun bir yer olmadığı ortaya çıktığı halde bugün tekrar Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından yeni yapılacak bu katı atık entegre testinin Kayapa’da olmasına ilişkin bir kararın gündeme getirildiğini görüyoruz. Burada birkaç şey söylemek isterim. Birincisi bakın elimde 2011 yılında yapılmış Bursa Uludağ Üniversitesi’nde bir yüksek lisans tezi var. Tezin konusu Bursa’da yeni bir böyle katı atık entegre tesisi yapılacağı zaman bununla ilgili hangi ölçütlere göre yer seçiminin yapılması gerektiği ve buna ilişkin Bursa örneği. Burada olası yerler söz konusu olduğunda bilimsel ölçütler göre Kayapa bunlar arasında yer almıyor. Ayrıca buradan yine söylemek gerekir. Sayın Mustafa Boz Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı seçildikten sonra 2050 yılı Bursa vizyonu için bir 1/100.000 ölçekli Bursa çevre düzeni planı yapılması için girişimde bulunmuştu ve yaklaşık 40 kişiden oluşan bir akademik heyetle bu çalışmalar yürütülmüştü. Şimdi ben size bu çalışmalardan kısa birkaç şey söylemek isterim.

Birincisi Bu konuya ilişkin teknik altyapı grubunun tamamı bilim insanlarından oluşan teknik altyapı grubunun analiz raporundan. Burada analiz raporu sırasında bu teknik altyapı grubu yeni bir entegre atık tesisi için yer seçilirken coğrafi bilgi sistemlerinin ve analitik hiyerarşi prosedürünün mutlaka ele alınması gerektiğine ilişkin 31 ölçütün değerlendirilmesi gerektiğini raporlamıştı. Bu 31 ölçütle ilgili olarak bu analiz raporunda ortaya konan 7 sahadan hiçbirisi Kayapa’da yer almıyor. Dolayısıyla bu kadar bilimsel kanıt var iken halen tekrar Kayapa’nın böyle bir tesis için gündeme getirilmesi acaba bazı çıkar grupları devreye girdi. Bazı şirketler ve kişiler için yeni bir kamudan kaynak aktarmak mı söz konusudur sorusunu ciddi bir şekilde gündeme getirmektedir. Çünkü bakın bilim insanları Bursa’da Bir yeni entegre tesisi yapılacağı zaman yer seçimi söz konusu olduğunda hangi ölçütlerin ele alınması gerektiğine ilişkin uzun uzun kapsamlı raporlar yayınladılar. İkinci göstereceğim şey yine 1/100.000 Bursa İli Çevre Düzeni Planında bu konuya ilişkin teknik altyapı grubunun sentez raporu. Burada da ikisi profesör üçü de araştırmacı olmak üzere beş bilim insanı tarafından hazırlanmış ortak bir rapor. Diyorlar ki bu raporda atık yönetiminde geçerli mevzuata uygun bir hiyerarşinin uygulanması için yalnızca bertaraf yaklaşımı gündeme getirilmemeli. Önleme, yeniden kullanım, geri dönüşüm ve enerji geri kazanımı da bu sürecin bir parçası olmalı. Eğer bunlar olmazsa ciddi bir sürdürülebilir riski karşımıza gelebilir. O yüzden atık yönetimi yalnızca teknik bir süreç değil. Aynı zamanda planlama, mevzuat, finansman ve en ön önemlisi halkın katılımı ve veri yönetimi ile birlikte ele alınmalı ve bir entegre sistem söz konusu olmalı.

“ZAMAN KAYBETMEDEN UYGUN BİR ALAN BULUNARAK ORAYA YAPILMALI”

Şimdi bu özelliklere baktığımızda bilim insanları Bursa’nın mevcut katı atık yönetimini değerlendirdiklerinde önleme, yeniden kullanım ve geri dönüşüm aşamalarında çok ciddi zayıf kaldığını da ortaya koymuşlar. O yüzden yapılacak iş yalnızca katı atıkların depolanarak bertaraf edileceği bir tesis için yer seçimi değil. Aslında katı atık yönetiminin dünyada kabul edilmiş bilimsel ölçütlere göre nasıl yapılacağının da ortaya konmuş olmasıdır. Çünkü 2021 yılında yapılan analizlere göre Bursa’daki evsel atıkların yaklaşık yüzde 32’si geri dönüştürülebilir ambalaj atıkları olmasına rağmen bunların ancak diğer ısının yüzde 12’si ile 15’inin geri dönüştürülebildiği açıklanmış. Bu oranın Avrupa Birliği ülkelerinde yüzde 48 olduğunu söyleyelim bu arada. Bu raporu hazırlayan bilim insanları Bursa’da bu 2050 vizyonu çerçevesinde 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı hazırlık çalışmaları sırasında en kritik açığın aslında entegre yönetim eksikliği olduğunu koyarken daha önce Kayapa’nın gündeme getirilmiş olması nedeniyle Kayapa’nın uygun olmadığına ilişkin de bu süreci raporluyorlar. Özellikle 800 metre yakınında bir fay hattının bulunuyor olmasının da ciddi bir endişe kaynağı olduğunu söylüyorlar. Burada uluslararası bir karşılaştırma yapılırken kaynağında eğer bir ayrıştırma söz konusu olacaksa bununla ilgili üç temel unsura bilim insanları vurgu yapıyorlar.

Şimdi bütün bilimsel bağlantılar ortadayken yüksek lisans tezlerinde konu gündemli bir şekilde ortaya konmuşken Bursa’da Uludağ Üniversitesi’ndeki bilim insanları tarafından 10 yıldır konu incelenip Kayapa’ın uygun bir yer olmadığını çok net bir şekilde ortaya konmuşken Bursa Büyükşehir Belediyesi’ndeki bazı üyelerin AKP’li, MHP’li ve bazı diğer partilerden üyelerin halen bu konuda bir çabayı gündem gündeme getirmelerini gerçekten anlaşılır bulmuyoruz. Yani bütün kanıtlar ortadadır. Bursa’da çok ciddi bir katı atık yönetim sistemine ihtiyaç vardır. Bu sistem içerisinde elbette yeni bir katı atık depolama tesisine de bu sistemin özelliklerine uygun ihtiyaç var. Ama bu tesisin Kayapa’da yapılmaması gerektiği son 10 yıldır çeşitli bilimsel raporlarla ortaya konmuş olmasına rağmen halen bunda ısrar edilmiş olması anlaşılır gibi değildir. Buradan Büyükşehir Belediye Meclisi’ndeki üyelere bu ısrardan vazgeçmelerini ve Bursa’nın 2050 vizyonu ölçeğinde hazırlanan bu 1/100.000 çevre düzeni planına uygun bir yaklaşımla sürecin yönetimine karar vermelerini diliyorum. Özellikle de sözlerimi bitirirken bu 1/100.000 çevre düzeni planı son aşamaya gelmişti. Artık bunun Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi’nde görüşülmesinin de zamanı geldiğini vurgulamak istiyorum. Umarım bu Kayapa yanlışından kısa sürede vazgeçilir. Aksi halde bir yandan hukuksal mücadeleler bir yandan da o bölgede yaşayan insanların örgütlü mücadeleleri bu konuda tekrar karşımıza çıkacak. Oysa Bursa’nın zaman kaybetmeden uygun bir alanı seçerek oraya yatırım yapmasında büyük bir yarar görülmektedir.”