Nöbetçi Eczaneler
(ANKARA) – ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ortak basın toplantısında yaptığı açıklamada, Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarına ilişkin, “Yaptırımları kaldırmanın vaktidir. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi’ne katılmak üzere Türkiye’ye resmi ziyarette bulunuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Trump’ı önce Ankara Havalimanı’nda ardından Cumhurbaşkanlığı’nda resmi törenle karşıladı.
Cumhurbaşkanlığı’ndaki törende, Trump’ın aracını Cumhurbaşkanlığı’na yaklaşırken caddede atlı birlikler karşıladı ve araca Cumhurbaşkanlığı’nın protokol kapısına kadar eşlik etti. Burada aracından inen Trump’ı Cumhurbaşkanı Erdoğan karşıladı ve iki lider tören alanındaki yerlerini aldı. Törende iki ülkenin milli marşları çalındı. Bu sırada 21 pare top atışı yapıldı. Trump, tören kıtasını Türkçe olarak “Merhaba asker” diye selamladı. Daha sonra iki lider Cumhurbaşkanlığı’na ilerlerken Türk Hava Kuvvetlerinin akrobasi timi Türk Yıldızları, ABD bayrağı renklerinde kırmızı, mavi ve beyaz duman atarak, selamlama uçuşu gerçekleştirdi.
Erdoğan ve Trump, karşılamanın ardından baş başa görüşmeye geçmeden önce basın toplantısında açıklama yaptı ve gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan toplantıda, Trump ile Ankara’da bir arada olmalarının kendilerine ayrı bir güç kattığını belirterek, “Bu ziyaretin ne kadar önemli olduğunu özellikle ifade etmek istiyorum. NATO Liderler Zirvesi’nin bugün Ankara’da yapılıyor olması ve tüm liderlerin şu anda ülkemizde bir araya gelmesi, yarın değerli dostum Sayın Trump ile birlikte olması bizlere ayrı bir güç katacaktır” dedi.
“ÇOK İYİ DOSTUZ”
Donalda Trump da şöyle konuştu:
“Çok haber yapıldı. Çok iyi dostuz. Cumhurbaşkanı harika bir iş çıkarıyor ve havalimanına inerken bile böylesine bir havalimanı görmek ve benim adımı taşıyan bir bina görmek gerçekten çok güzeldi. Havalimanı gerçekten çok güzel, geldiğimiz yollar yepyeniydi ve harika bir lidersiniz, tüm dünyada saygı gören bir lidersiniz. En başından beri çok iyi bir kimyamız oldu, çok özel bir ilişkimiz var ve Cumhurbaşkanı’nın yönetiminde Türkiye askeri olarak çok güçlü bir ülke haline geldi.
İnsanlar gerçekten Türkiye’nin ne kadar güçlü olduğunu bilmiyorlar. Bizim ekipmanlarımızı da kullanıyorlar. Çok güçlü orduları var ve gerçekten işin güzel tarafı, aramızdaki ilişkiler sebebiyle her şey çok iyi gidiyor. Cumhurbaşkanı’na büyük saygım var. Bu, ülkelerimizin çıkarına. Ticaretten bahsedeceğiz bugün, askeri konuları, birçok farklı konuyu görüşeceğiz. İran’dan bahsedeceğiz. Ordularını tamamen ortadan kaldırdık, nükleer silaha sahip olamazlar.
Türkiye ile çok fazla ticaret yapıyoruz. Harika şeyler üretiyoruz. Onlar da harika şeyler üretiyorlar. İlişkilerimizin çok büyük etkisi oldu ülkelerimiz üzerinde. Sizinle olmak büyük bir şeref, bu kadarını söylemek isterim. Çok güzel görüşmeler gerçekleştireceğiz, güzel yemekler yiyeceğiz, güzel vakit geçireceğiz ama önemlisi çok fazla çalışacağız, ülkelerimiz için çok iyi şeyler yapacağız.”
“F-35 DÜNYANIN EN İYİ UÇAĞI”
Açıklamaların ardından gazetecilerin sorularına geçildi. Bir gazetecinin “Türkiye’ye F-35 satacak mısınız” sorusu üzerine Trump, “Bu konuda bir karar vereceğiz. Çok iyi bir ilişkimiz var. Birçok kişi neden bunu yapmıyoruz diye düşünüyor. Çünkü Türkiye ile çok iyi bir ilişkimiz var. Pek çok ülkeden çok daha sadık bir dostumuz ve biz de bunun aynısını yapabiliriz. F-35 harika bir uçak. Şu anda dünyanın açık ara en iyi uçağı ve kesinlikle bu konuda bir şeyler düşüneceğiz” yanıtını verdi.
“RAHİP BRUNSON İYİ BİR ADAMDI”
Trump Zirve’ye katılımıyla ilgili bir soru üzerine bazı insanlarla iyi geçinip bazılarıyla geçinilemediğini belirterek, “Bazen çok çetin insanlarla çok iyi geçinirsiniz. Bazen en zayıf, en zavallı insanlarla anlaşamazsınız. Çünkü belki de onlara saygı duymuyorsunuzdur” dedi. Trump ilk tanıştıklarından beri Erdoğan ile çok iyi anlaştıklarını belirterek, şu ifadeleri kullandı:
“Bir rahip Brunson olayı vardı. Büyük bir olaydı. Travmatik bir olaydı. Uzun bir hapis cezası ile karşı karşıyaydı. Masum olduğunu düşünüyordum. Birçok kişi aradı, hiçbir ilerleme sağlayamadılar. Ben Cumhurbaşkanı’nı aradım ve derhal serbest bıraktı. Bu, evanjelist toplumun da asla unutmayacağı bir olaydı. Çünkü rahip Brunson iyi bir adamdı. Aramızda işe yarayan bir kimya var ve bazı insanlarla, bazı liderlerle kimyam uyuşmuyor.”
“İNSANLARI YANIMIZDA OLACAKLAR MI DİYE SINIYORDUM”
“Avrupa’dan daha fazla asker çekecek misiniz” sorusuna verdiği yanıtta Trump, NATO ile büyük bir hayal kırıklığı içerisinde olduğunu dile getirdi. Trump, “Eğer Türkiye’de olmasaydı ve benim dostumun, çok güçlü bir lider olduğu Türkiye’de bu zirve yapılmasaydı, bu zirveye katılmamam söz konusu olabilirdi. Katılmam gerektiğini düşündüm” dedi. Trump şöyle devam etti:
“Bize iyi davranılmadı. İran’da bir şeyler yapıyordum. Kimsenin yardımına ihtiyacım yoktu. Hatta onların yardımını istemiyordum bile ancak ben onlardan yardım istememişken yanımızda olmayacağını söylediler. Trilyonlarca dolar yatırım yaptık. Ne için yaptık? Avrupa ülkelerini, Kanada’yı ve diğerlerini korumak için. İnsanları, eski Sovyetler Birliği’nden, şimdiki Rusya’dan korumak için trilyonlarca dolar harcadık. Onların da bize yardım etmek için çok istekli olacaklarını düşünürsünüz, öyle değil mi?
İngiltere Başbakanı belki de bu yüzden artık görevde değil. Çünkü kimse desteklemiyordu. ‘Savaş bittikten sonra destek oluruz’ dediler. Ben de ‘Böyle bir yardıma ihtiyacım yok’ dedim. Zaten hiç yardıma ihtiyacımız yoktu. İnsanları yanımızda olacaklar mı diye sınıyordum. Onları sınadım. Biz onlara hep yardımcı olduk ama bizim yanımızda olup olmayacaklarını merak ettim. İtalya bizi reddetti. Almanya, Fransa bizi reddetti. Ama sorun yok. Baktığınız zaman neden yüzlerce milyar dolar harcıyoruz ki o zaman, sonra bizim yanımızda olmuyorlar, biz onları hep desteklemişken.”
Erdoğan, İran ve ABD arasındaki müzakere sürecinin olumlu şekilde neticelenmesi için Türkiye’nin nasıl bir rol oynayacağına dair soru üzerine, “İran-Amerika ilişkilerini nasıl bir düzleme kavuştururuz, onun gayreti içerisindeyiz. Elimizden geleni yapmak suretiyle dünya barışına adım atalım diye, gerek şahsım gerek arkadaşlarım hep birlikte çalışıyoruz, çalışacağız” ifadelerini kullandı.
“BÖLGEDEKİ BARIŞI SAĞLAMAK İÇİN ZİRVE’Yİ ÖNEMSİYORUZ”
Gazze’deki süreçte atılabilecek adımların görüşmede değerlendirilip değerlendirilmeyeceği sorusunu Erdoğan, “Gazze konusunda değerli dostumla bunları da konuşarak özellikle bu bölgedeki barışı sağlamak için Liderler Zirvesi’ni çok çok önemsiyoruz. Bu Liderler Zirvesi’nden bir kararın çıkmasını da hayra yorumluyoruz. Bunun olabileceğine de ben ihtimal veriyorum” diye yanıtladı.
“BEŞ F-35’İN SÖZÜNÜ ALDIK”
Erdoğan, ABD Başkanı’nın sürprizinin ne olacağı ve Türkiye’nin bugünkü görüşmelerden sonra istediğini alıp alamayacağı sorusu üzerine, F-35 konusunun kendileri için yeni bir konu olmadığını vurguladı. Erdoğan, “Bunu bizler Amerika ile de daha önce görüştük. Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump’ın bu konuda bize ayrıca sözü var. Bu Liderler Zirvesi’nde yapacağımız görüşmelerde F-35 ile ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözü geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum. Bu konuda da Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır. F-35 konusunda Liderler Zirve’den hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum” dedi.
“HİÇBİR KONUDA HİÇBİR ENDİŞEM YOK”
Trump, “S-400’lerin başka bir yere verilmesi mümkün mü” ve “Rus hava savunma sistemleri konusunda herhangi bir endişeniz var mı” sorularını, “Hiçbir konuda hiçbir endişem yok. Kendisi çok daha güçlü bir hale getirdiği bir ülkenin lideri. Görüyorsunuz yollar harika, her şey çok güzel. Türkiye ile ilgili hiçbir konuda hiçbir endişem yok. Türkiye ile ilişkimiz şimdiye kadar olduğundan çok daha iyi diyebilirim. İlk dönemimde de iyiydi ama ondan bile daha iyiydi diyebilirim” şeklinde yanıtladı.
Rusya-Ukrayna savaşının gidişatına ilişkin soru üzerine Erdoğan, Rusya ile Ukrayna arasındaki gelişmeleri Trump ile görüşeceklerini ve ona göre de adımlarını atacaklarını söyledi.
“BU MÜJDEYLE DE KENDİLERİNE TEŞEKKÜR EDECEĞİZ”
Erdoğan, F-35, KAAN motorları ve CAATSA yaptırımları konusunda bu görüşmeden somut bir sonuç beklenip beklenmediğiyle ilgili soruyu, “Bunu daha önce değerli dostumla görüştüm. KAAN ile ilgili, onun motorları noktasında bu Liderler Zirvesi’nde onu görüşeceğiz. İnanıyorum ki bununla ilgili bize verdiği müjdeyi burada da tekrar edecektir. Bu müjdeyle de herhalde Liderler Zirvesi’nde kendisine teşekkür edeceğiz” ifadelerini kullandı.
“BİR UÇAK ALDINIZ, BUNUN BAKIMININ YAPILMASI GEREKİYORSA BİZİM BİR SORUMLULUĞUMUZ VAR”
Trump, aynı soru üzerine şu değerlendirmeyi yaptı:
“Türkiye uçakları satın aldı. En iyi uçakları aldı. ABD’den bir uçak satın aldığınız zaman, bir motor gerekiyorsa veya başka şeyler yapılması gerekiyorsa, bakım bile yapılsa, bu motorların bakımının yapılması ve çalışır vaziyette kalması konusunda bir sorumluluğumuz olduğunu düşünüyoruz. Yani ne yapacaksınız? Bir uçak aldınız, bir motor aldınız, bunun bakımının yapılması gerekiyorsa ya da güncellenmesi gerekiyorsa bizim bir sorumluluğumuz olduğunu düşünüyorum. ‘Biz bunu yapmayacağız’ mı diyeceksiniz?
Birçok kişi benimle aynı fikirde değil ama zamanla aynı fikirde olacağımızı düşünüyorum. Türkiye harika bir müttefik. Türkiye, İran’ı çok iyi tanıyor. Oradaki sorunları çok iyi tanıyorlar ve bazı ülkelerle birlikte önemli rol oynadılar. Çatışmaya da girebilirlerdi. İsrail ile olan ilişkilerini biliyorsunuz. Çok güçlü bir orduları var ama bunu yapmadılar. Bunu benim için yapmadılar.
O’nun da İran’ın nükleer silah sahibi olduğunu görmek istediğini çok düşünmüyorum. Hatta buna eminim. Bizden bir ürün aldıkları zaman, bu uçak olsun ya da başka bir ürün olsun bunun bakım zamanı geldiğinde bizim bir sorumluluğumuz yok mu? Ne diyeceğiz? ‘Hayır, biz size satın alıp para harcadığınız ürünü kullanamazsınız’ mı diyeceğiz? Açık konuşmak gerekirse ABD’ye çok daha yardımı dokunmuş bir ülkeden bahsediyoruz.”
“PUTİN VE ZELENSKİ ANLAŞMAK İSTİYOR”
Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşmesi hatılatılarak, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşüp görüşmeyeceği sorusuna şu yanıtı verdi:
“Evet, Putin ile de görüştüm. Putin de Cumhurbaşkanı Erdoğan’a büyük saygı duyuyor. Çok uzun süredir görüşüyoruz. Zelenski ile de görüştüm. Her ikisi de anlaşmak istiyor. Bu kadar uzun sürmüş olması üzüntü verici. Cumhurbaşkanı da bu konuda bize yardımcı oluyor. Ancak biliyorsunuz sekiz savaşı bitirdim. Sanırım dokuzuncuyu da bitireceğiz. Şu anda çok yakın görünmüyor. Ama zaten en uzak göründüğünde bu işler biter.
Putin ile çok iyi bir görüşme gerçekleştirdim. Görüşmeler değişik kombinasyonlarda oluyor. Putin ile iyi bir görüşme oluyor, Zelenski ile sorun yaşıyoruz. Sonrasında Zelenski ile harika bir görüşme oluyor ve Putin ile anlaşamıyoruz. Şu anda her ikisi de anlaşmak istiyor. Hayatım boyunca yaptığım şey anlaşma yapmaktır. Anlaşma olayını bilirim. Bunu umarım kısa süre içerisinde halledeceğiz. Geçen ay çoğu asker olan 35 bin kişi hayatını kaybetti.”
“YAPTIRIMLARI KALDIRABİLECEĞİMİZİ SÖYLEYEBİLİRİM”
CAATSA yaptırımları konusunda somut bir adım atılıp atılamayacağı yönündeki soruyu, Trump şöyle yanıtladı:
“Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim. Vaktini boşa harcamasını istemiyorum. Çok yakından çalışıyoruz Marco Rubio ile birlikte. Çok ünlü biridir. Harika bir Dışişleri Bakanı. Yaptırımları kaldıracağız, artık vaktidir. Yaptırımları kaldırmanın vaktidir. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz. Çok basit. Yaptırım uygulayabileceğimiz birçok kişi var ve uyguluyoruz. Ama dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz.
Cumhurbaşkanı sayesinde Suriye’nin yeni lideriyle çok iyi bir ilişkimiz var. 1,5 yıl içerisinde harika bir iş başardı, ülkeyi toparladı. Kendisiyle çok iyi bir ilişkim var. Birileri diyorlar ki, ‘Çok kaba, saba’. Hayır. Harika bir iş başardı. Her şeyi, ülkeyi toparladı. Hiç kolay bir iş değil.”
“İYİ BİR İNSAN OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORUM”
Trump, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile ilişkisi hakkındaki bir soruya şu cevabı verdi:
“İyi bir insan olduğunu düşünüyorum. Kötü bir ilişkimiz vardı. Biraz kötüleşti. Çünkü bize yardım etmeyi reddetti ama ben kimsenin üzerinde baskı uygulamadım ve o olaya karışmayı da reddetti. Hürmüz Boğazı’nda da İran konusunda da müdahil olmak istemedi. Bu aramızı biraz bozdu. Kendisini severim, iyi birisidir. Bence bir hata yaptı.
Biliyorsunuz, onlar çok (petrol) alıyorlar ama biz almıyoruz. Bizim petrolümüz var. ABD’nin elindeki petrol herkesten daha fazla. Venezuela’nın petrolünü de eklediğimiz zaman açık ara herkesten daha fazla petrole sahip oluyoruz. Bizim Hürmüz Boğazı’na veya başka bir boğaza ihtiyacımız yok. Dünya için önemli olduğunu kabul ediyoruz. Bizim için yanımızda olmadılar, bu da beni mutlu etmedi.”
“GRÖNLAND ABD TARAFINDAN KONTROL EDİLMELİ”
Grönland ile ilgili soru üzerine Trump, Grönland’ın Danirmarka’ya faydasının olmadığını savunarak, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Ama ABD için önemli. Çevresi Çin ve Rus gemileriyle çevrili. Bu olmaz. Grönland ABD tarafından kontrol edilmeli, Danimarka tarafından değil. Bunu istemiyorlar. Rusya’ya karşı ona yardım etmek için harcadığımız bütün parayı düşündüğünüzde, bunu harcamak zorunda değiliz. Bütün askerlerimizi çekebiliriz. Fark etmişsinizdir, 20 yıl öncesine oranla Avrupa bambaşka bir yer haline gelmiş durumda. Göç ve enerji konuları sebebiyle bambaşka bir yer haline gelmiş durumda. Bu sorunları çözemezsiniz artık Avrupa diye bir yer kalmayacak.”