Nöbetçi Eczaneler
(ANKARA) – ABD ile Suudi Arabistan arasında sivil nükleer enerji alanında kapsamlı iş birliği anlaşması imzalanırken, ABD Başkanı Donald Trump anlaşmanın yürürlüğe girmesinin Riyad’ın İsrail ile normalleşmeyi öngören İbrahim Anlaşmaları’na katılmasına bağlı olduğunu açıkladı.
ABD ile Suudi Arabistan arasında, krallıkta sivil nükleer enerji programının kurulmasını öngören kapsamlı bir iş birliği anlaşması imzalandı. ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman’ın imzaladığı anlaşma; milyarlarca dolarlık enerji yatırımlarını, teknoloji transferini ve nükleer güvenlik alanındaki iş birliğini kapsıyor. Suudi Arabistan’ın enerji kaynaklarını çeşitlendirme stratejisinde kritik bir adım olarak görülen anlaşma, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) ek denetim protokollerini içermemesi ve uranyum zenginleştirme kapasitesine ilişkin belirsizlikler nedeniyle güvenlik tartışmalarını da beraberinde getirdi.
TRUMP’TAN SUUDİ ARABİSTAN’A “İBRAHİM ANLAŞMALARI” ŞARTI
ABD Başkanı Donald Trump ise Truth Social’dan yaptığı paylaşımda, anlaşmanın yürürlüğe girmesini, Suudi Arabistan’ın İsrail ile ilişkilerin normalleştirilmesini öngören İbrahim Anlaşmaları’na katılmasına bağladı. Trump, işu ifadeleri kullandı:
“ABD Enerji Bakanlığı ile Suudi Arabistan arasında imzalanmakta olan ve yalnızca İran ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) ve diğer ülkelerin halihazırda sahip olduğu türden askeri olmayan kullanımlara ilişkin olan Sivil Nükleer Anlaşma (Malzemede zenginleştirme yapılmayacaktır), onaylanacaktır; ancak bu, Suudi Arabistan’ın son derece saygın ve başarılı İbrahim Anlaşmaları’na katılmasına tamamen bağlıdır. ABD, Sivil (Zenginleştirilmemiş) Nükleer Tesislere karşı değildir.”
ABD medyasında yer alan haberlerde, Riyad’ın, sivil nükleer programa erişim karşılığında İsrail ile diplomatik ilişkiler kurma baskısıyla karşı karşıya kaldığı ve anlaşmanın hayata geçirilmesinin Suudi Arabistan’ın Filistin Devleti’nin tanınması talebi ile İsrail’in normalleşme beklentileri arasında sağlanacak diplomatik uzlaşmaya bağlı olduğu değerlendirildi.
İBRAHİM ANLAŞMALARI NEDİR?
İbrahim Anlaşmaları, ABD’nin arabuluculuğunda 2020 yılında başlatılan ve İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasını öngören normalleşme sürecini ifade ediyor. Anlaşmalar kapsamında taraflar arasında diplomatik temsilciliklerin açılması, ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi ile güvenlik ve savunma alanlarında iş birliğinin artırılması hedefleniyor.
Washington yönetimi, İbrahim Anlaşmaları’nı Orta Doğu’da İran’a karşı oluşturulmak istenen yeni bölgesel güvenlik ve diplomasi mimarisinin temel unsurlarından biri olarak değerlendiriyor. Sürece henüz resmen katılmayan Suudi Arabistan ise İsrail ile ilişkilerin normalleştirilmesini, bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin kurulmasına yönelik somut ve bağlayıcı adımların atılması şartına bağlı tutmayı sürdürüyor.