Yutma Bozuklukları

Yutma bozukluğu (disfaji) yiyeceğin ağız boşluğundan mideye geçişindeki
sorunları içerir. Bu sorunlar lokmanın mideye geçişindeki gecikme, engellenme
ve yanlış bir yol izleyerek nefes borusuna kaçması formunda olabilir. Yiyecek ses
telleri düzeyine kadar inerse “penetrasyon”, ses tellerinin altına geçerse de
“aspirasyon” olarak isimlendirilir. Aspirasyon sırasında yiyecekler ciğerlere ulaşır ve
hayli tehlikeli, mevte yol açabilen durumdur. Herkes vakit zaman yutma
yediklerini aspire edebilir ancak sağlıklı bir kişi, yedikleri nefes borusuna kaçtığında
refleks olarak öksürerek boğazını temizleyebilir. Lakin refleksleri azalmış kişiler
aspire ettiklerini anlayamaz. Bu durum bazen önemli hatta ölümcül meselelere yol
açabilir. Yutma bozukluğu her yaş kümesinden hastada sinirsel (nörojenik), mekanik,
ruhsal nedenlerle ve kas hastalıklarına (myojenik) bağlı olarak oluşabilir.

Nasıl Yutarız?
Yutma fonksiyonunun dört fazı vardır:
1) Birinci faz yiyecek ve içeceklerin çiğnenerek, tükrükle karıştırılıp yutmaya hazır
hale getirildiği periyot.
2) Ağız fazı boyunca, oluşturulan besin lokması ağızın art kısmına itilerek yutma
cevabını başladığı ikinci devir.
3) Yutak fazında yiyecek ve içecekler üst yemek borusu kapakçığına hakikat itilir. Bu
kapak açılınca besin süratlice yutaktan yemek borusuna geçer.
4) Son faz olan yemek borusu fazında yiyecek ve içecekler yemek borusundan
mideye geçer.
Birinci ve ikinci fazlar istemli denetim altında oluşurken,üçüncü ve dördüncü fazlar
refleks olarak oluşur.

Yutma zahmetinin belirtileri nelerdir?
 Çiğneme ve yutma için uzun gayret ve vakit harcanması
 Yeme-içme sırasında ya da sonrasında öksürmek,kusmak
 Yeme-içme sırasında ya da sonrasında sesin ıslak, hırıltılı olması
 Besinin ağızdan dışarıya akması, dökülmesi ya da ağız içinde birikmesi
 Yemek sonrasında nefes alamama ya da pnömoni / zatüre gelişmesi
 Kilo kaybı ya da dehidrasyon gelişmesi

Yutma Hastalıklarının Nedenleri Nelerdir?
Uygun olmayan takma dişler, eksik dişler, azalmış tükrük akımı, yemek borusu
girişindeki yahut mide girişindeki kapakçık meseleleri, felç, ilerleyici nörolojik hastalık
(Parkinson,Multipl Skleroz,serebral palsi,Alzheimar,demans) , trakeostomi tüpü
varlığı, hareketsiz ses teli, ağız, gırtlak yahut yemek borusu tümörü ile baş boyun
bölgesine uygulanan cerrahi operasyonlar,ışın tedavileri yahut kemoterapiler
sayılabilir.
Yutma Hastalıklarını Kim Kıymetlendirir ve Tedavi Nasıl yapılır?
Yutma bozukluğunun tedavisinde KBB uzmanı,nörolog ve lisan ve konuşma terapisti
takım olarak rol oynarlar.

Yutmadan sorumlu kasların güçlenmesini ve koordineli hareketlerini
sağlayacak durumlar seçilir ve bu durumda idmanlar yapılır. Bu
tedaviye pozisyonel yutma tedavisi de denir.

Yutma refleksini harekete geçirebilecek hudutların uyarılmasına yönelik duyusal
Uyarma Teknikleri ile özelleştirilmiş idmanların yapılır.

Hastanın aspire etmeden yutabileceği kıvamı belirleyerek hastanın aspire
etmeden inançlı yutması sağlamak için diyet modifikasyonu yapılır.