Vajinal Doğum Mu? Sezaryen Mi?

Vajinal doğum mu? Sezaryen mi?

9 aylık gebelik sürecinin sonunda bebeğinizi nasıl dünyaya getireceğinize karar vermek bazen çok güç olabiliyor değil mi? O denli ki, kimi anne-baba adayı için bu kararı vermek gebeliğin en sıkıntı basamağı haline gelebiliyor.

Bundan 40 sene önce bu türlü bir sorun yoktu. Zira vajinal doğum dışında seçenek yoktu. Doğum demek vajinal yolla doğurmak demekti, lakin vajinal doğumun imkansız olduğu hallerde sezaryen yapılabiliyordu. Sezaryen olan bayana da güya bedeninden bir kesim gitmişçesine ‘’yarım kaldı’’ gözüyle bakılıyordu. Günümüzde ise hiçbir tıbbi sebep olmaksızın sezaryen ile doğum diye bir alternatif var. Bu yüzden anne-baba adayları iki seçenek ortasında kalabiliyorlar. Pekala, bu durumda hangi seçenek tercih edilmeli ya da tıbbi neden olmadan sezaryen bir seçenek olmalı mı?

Bayan vücudu vajinal doğum yapabilme yetisine sahip bir sistem bütünüdür. Şayet vajinal doğum açısından tıbbi olarak pürüz yahut zorluk yoksa, sonrasında anne ve bebek için son derece keyifli bir süreç başlıyor. Anne açısından doğumu takiben ayağa kalkabilmesi, bebeğini emzirebilmesi, kendisi ve bebeğiyle ilgilenebiliyor olması çok büyük bir avantaj olup bu durum duygusal olarak da değerlidir. Zira doğum sonrası bebeğin beslenmesi ve bakımı anne için misyon olmanın ötesinde en güçlü ve hoş hislerin yaşandığı periyottur. Lakin her vakit vajinal doğum istek edildiği kadar kolay ve kolay gerçekleşmeyebiliyor. Doğumun nasıl sonuçlanacağını evvelce varsayım etmek bazen mümkünse de birçok vakit öngörülebilir değildir. Bazen anne ve bebek için, natürel tıpkı ölçüde hatta daha ziyadesiyle doktor için güç anlar yaşanabiliyor. Bu zorluklar bazen kalıcı rastgele bir sorun olmaksızın aşılabildiği üzere bazen de anne ya da bebek için ileriye yönelik kalıcı sıhhat problemlerini beraberinde getirebiliyor. İşte bu noktada kıymetli olan, takip eden doktorunuzun vajinal doğum yapıp yapamayacağınız konusunda size söyleyecekleri.

Doktorunuz siz ve bebeğiniz için en sağlıklı doğum haline karar verirken birtakım kriterleri göz önünde bulunduracaktır. Bebeğinizin gebeliğin son ayında rahim içindeki duruş durumu, bebeğin eşinin (plasenta) yeri, bebeğinizin vajinal doğum için yaşanacak süreci kaldırıp kaldıramayacağı, anne adayının vajinal doğumu engelleyecek ya da doğumun anne adayını riske sokacağı bir sorunu olup olmadığı, anne adayının birinci doğumu olacak ise çatı diye bilinen doğum kanalının bebeğin doğumuna müsait olup olmadığı, daha evvel doğum yapmışsanız vajinal doğum mu, sezaryen ile doğum mu, vajinal doğum yapmışsanız doğumda yaşadıklarınız… doktorunuzun değerlendireceği durumlardır. Tüm tıbbi değerlendirmelerin sonucunda vajinal doğumun mümkün olmayacağı ya da anne ve bebek için riskli olacağı tespit edilirse doğal ki sezaryen ile doğum tercih edilmelidir.

Burada asıl üzerinde durulması gereken mevzu, tıbbi bir neden olmaksızın sezaryen ile doğum kararı vermek ne kadar hakikat ya da yanlış… Bu durumda ailelerin öncelikle sordukları ‘’vajinal doğum mu daha güzel, sezaryen mi daha iyi’’ sorusudur. Tıbbi neden olmaksızın yapılan sezaryen doğum ile vajinal doğumun kısa ve uzun vadedeki sonuçlarını karşılaştırarak kıymetlendiren bilimsel çalışma sayısı çok azdır. Üstte bahsettiğimiz üzere, sıkıntısız bir vajinal doğum anne ve bebek için son derece sağlıklı iken, sıkıntı ve sıkıntılı bir vajinal doğum anne ya da bebeğin hayatında kalıcı izler bırakabilmektedir. Lakin gerçek şu ki, büsbütün meselesiz bitmiş üzere görünse de vajinal doğumdan sonra bayan alt genital organlarında çoklukla değişiklikler oluşmaktadır. Yapılmış bilimsel çalışmalar vajinal doğum sonrası alt genital organlarda çeşitli derecelerde sarkma olabildiğini göstermiştir. İleri yaşlarda bu sarkmalar ya da vajinal doğuma bağlı gelişen vajen girişindeki biçim bozuklukları ve esneklikler nedeniyle kimi bayanlar ameliyat olmak zorunda kalabilmektedir. Yalnızca bu sebepten ötürü bile sezaryen tercih edilmeli mi??? Sezaryen bir ameliyattır. Günümüzde çağdaş teknolojiyle birlikte kolay ve konforlu bir hale geldiyse de yeniden de ameliyattır. Bazen hiçbir sorun olmaksızın birkaç sefer sezaryen talihiniz olmakla birlikte, bazen sezaryen sonrası 2. 3. sefer hamile kalınca sorun teşkil edebilecek durumlar ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle yapılmış çalışmalar vajinal doğum sonrası alt genital bölgede sarkma mümkünlüğünün daha fazla olduğunu göstermiş olsa da öteki tıbbi bir neden olmadıkça sezaryen ile doğumu vajinal doğuma tercih etmemiz diye bir bilimsel teklif yok. Daha inançlı cerrahi ve anestezi tekniklerin gelişmesi, daha aktif antibiyotikler ve kan eserlerinin daha kolay bulunabilir olması üzere nedenlerle sezaryen ile doğum konusundaki zarar-fayda çatışması evrim geçirdiği halde bütün olarak bakıldığında tıbbi gereklilikler dışında vajinal doğum daha inançlı olarak kabul edilmektedir.

Fakat mevzuya öbür bir açıdan baktığımızda, unutmamamız gereken kıymetli bir nokta, anne adayının psikolojisinin ve nasıl bir doğum yapmak istediğinin son derece kıymetli olduğudur. Zira insan istediği ve kendini hazırladığı şeyleri daha kolay ve hoş görür, sıkıntı bile olsa katlanılabilir diye düşünür ve bir diğerini mutsuz eden tıpkı durum ruhsal olarak hazır olan kişiyi memnun eder. Hayatımızın her etabında bu türlü değil midir!!! Bu nedenle üstte anlattıklarımız bir tarafa anne adayının ne istediğinin değeri yadsınamaz. Kimi vakit çok kolay vajinal doğum yapsa da birtakım bayanlarda doğum sırasında yaşadıkları sonraki vakitte ruhsal sorunları beraberinde getirebilmektedir. Kaldı ki, oburlarının zorlaması ile yapılacak işlerde bu durum daha mümkündür ve şiddetlidir. Son birkaç yıldır tıpta da annenin isteği üzerine sezaryen ile doğum konusunun tartışılıyor olmasının bir nedeni, hasta haklarına hürmet duyulması gerekliliğindendir. Amerika Tıp Derneği’nin Hasta-Doktor Bağlantısının Temel Bileşenleri isimli yayınında ‘’hastanın tabibi tarafından önerilen sıhhat bakımı ile ilgili olarak karar verme hakkı vardır, buna nazaran hasta önerilmiş rastgele bir tıbbi tedaviyi kabul edebilir yahut reddedebilir’’ halinde hasta hakları savunulmuştur. Tahminen bu yüzden artık son yıllarda Amerika’da çalışan doktorlardan işittiğim, 2’den fazla çocuk planlamayan bayanların kendi isteği üzerine sezaryen olmalarına olumsuz bakılmadığı.

Sonuçta vajinal ya da sezaryen ile doğum? İkisi de eksiksiz değil, ikisinin de getirdikleri ve götürdükleri var. Lakin doğum için 3.bir seçenek yok. Bu durumda gerçek karar vermek demek, tıbbi olarak anne ve bebek için en sağlıklı olanı tercih etmek demektir. Tıbbi bir neden olmaksızın annenin isteği üzerine sezaryen durumunda ise; tabip tarafından bilinen risklerin, yararların ve başka seçeneklerin yanlışsız bir halde anlatılmış olduğu düzgün bilgilendirilmiş bir anne adayının isteğinin, hasta hakları açısından bakıldığında tıbbi ve etik olarak kabul edilebilir olduğu düşünülmektedir.

Dr. Havva Yılmaz