Şema Terapi Nedir?

ŞEMA TERAPİ

Jeffrey Young tarafından, güçlü ve değiştirilmesi güç, çocukluk ve ergenlik devrinde temeli atılmış olan ruhsal rahatsızlıkların tedavisi maksadıyla tasarlanmıştır.

Bilişsel davranışçı teknikleri, Psikodinamikler, kişiler-arası ve yaşantısal teknikleri kesişim kümesine alan, bütünleştirici olmayı amaçlayan teori ve terapi yaklaşımıdır.

Şemalar, ömrümüzün birinci yıllarında ve ergenlik sürecinde gelişen inançlardır. Niyet, his ve davranış kalıplarımızı yönlendirmektedir. Kendimizi ve dünyayı keşfederken kullanmakta olduğumuz temel yapılardır. Şemaların fonksiyonu hayatımızı kolaylaştırmak ve bizlerin meçhullükten uzak kalmasını sağlama fonksiyonuna sahiptir.Ancak geliştirdiğimiz şemalar her vakit bize kolaylık sağlamaz, işimize yaramayabilir, olumsuz ve uyumsuz şemalar geliştirmiş olabiliriz. Şemalar vakit içerisinde değiştirilmesi güç ve şartsız kabul edilen yapılar haline gelir.

Yaşantılarımızı barındırdığımız şemalarımıza nazaran kıymetlendirir ve karar veririz. Bu durum çoğunlukla bilgilerin çarpıtılması ve bozulmasıyla sonuçlanabilir. Şema terapisi ise bu noktada erken periyot ahenk bozucu şemalarımızı bahis edinir.

Uyum bozucu şemalar ise çocukluk periyottaki duygusal gereksinimlerin karşılanmamasından kaynaklanmaktadır. Şema terapinin fonksiyonu ahenk bozucu şemalarımızı, başa çıkma metotlarımızı, modlarımızı değiştirerek fonksiyonellik kazandırır.

Şema terapi erken periyot ahenk bozucu şemaları 18 farklı şema olarak tanımlamış ve bu şemaları 5 şema alanına ayırmıştır.

I – Ayrılma Ve Dışlanma(Reddedilme) Alanı:

• Terk Edilme Şeması
• Kuşkuculuk/Kötüye Kullanılma Şeması
• Duygusal Mahrumluk Şeması
• Kusurluluk/Utanç Şeması
• Sosyal İzolasyon (Tecrit Edilme/Yabancılaşma) Şeması

II – Zedelenmiş Özgürlük (Bozulmuş Özerklik Ve İş Yapma Becerisi) Alanı:

• Bağımlılık/Yetersizlik Şeması:
• Dayanıksızlık Şeması
• Yapışıklık (Gelişmemiş Benlik) Şeması:
• Başarısızlık Şeması

III- Zedelenmiş/Zayıf Sonlar Alanı:

• Haklılık/Görkemlilik
• Yetersiz Özdenetim Şeması

IV – Diğerleri Yönelimlilik Alanı:

• Boyun Eğicilik/Geri Çekilme Şeması
• Kendini Feda Etme Şeması
• Onay Arama Şeması

V – Çok Hassaslık Ve Baskılama Alanı:

• Karamsarlık Şeması
• Duyguları Bastırma/Aşırı Sorumluluk Şeması
• Yüksek (Acımasız) Standartlar/Aşırı Eleştirellik Şeması
• Cezalandırıcılık (Acımasızlık) Şeması

Şema ile başa çıkma biçimleri:

Olumsuz ömür tecrübeleri ile başa çıkmak gayesiyle gerçekleştirdiğimiz davranışlar olarak görmekteyiz. Lakin bu baş etme metotları şemaları daha fazla besler ve derinleştirerek künt inançlar haline getirir.

1. Şema Teslimi: Şemaları güçlendirecek durumların içerisinde bulunmayı döngüselliği söz eder.
2. Şema Kaçınması: Şemanın neden olduğu rahatsızlık verici hislerden kaçınmak hedefiyle düşünsel, duygusal, davranışsal formüller sergileriz. Onlardan kaçabiliriz ve uzaklaşırız.
3. Şema Çok Telafisi: Şemanın aykırısı bir tarafta telafiye yönelik davranış sergileriz.