Öz Şefkat Üzerine

Yakın vakitte öz şefkat konusu ilgimi çeken kavramlardan biri olmaya başladı. Araştırdım, okudum, deneyimledim, atölyelere katıldım, terapi süreçlerime dahil ettim… Hatta daha da ileriye gidip bu yazıyı kaleme almaya karar verdim.

Öz şefkat en kolay tabiriyle; kişinin kendine şefkat göstermesi demek ama bu noktada şefkat sözünün de ne manaya geldiğini konuşmamız gerek. Şefkat; sevgi, müdafaa dileği, merhamet tahminen biraz da acıma içeren duygusal- davranışsal bir süreç. Tüm bu açıklamaları birleştirdiğimiz noktada öz şefkat; kendimize karşı merhametli olma, kendimize sevgiyle yaklaşma, kendimizi müdafaa üzere manalara çıkabilir lakin bunlardan çok daha fazlasıdır.

Şefkat dediğimiz vakit aklımızda az çok bir şeyler oluşuyor lakin öz şefkat dediğimizde afallıyoruz. Zira çocukluğumuzdan bu yana şefkatin bireyler ortası ilgilerde gösterildiğine şahitlik etmişsiz ve bunun aksi bir durumu hayal etmek bile bazen güç olabiliyor. Ama öz şefkat bize gösteriyor ki; şefkat kendimize de gösterebileceğimiz, göstermemiz gereken bir davranış.

Öz şefkatin aklımızda daha rahat canlanabilmesi için şu biçimde örneklendirebiliriz; Yakın bir arkadaşımız, sevdiğimiz bir aile üyesi, romantik partnerimiz acılı bir durum yaşadığında ona nasıl; alttan alıcı, destekleyici, kollayıcı davranıyorsak bu senaryolarla biz baş ettiğimizde kendimize de onlara verdiğimiz formda bakım ve dayanak verme durumu. En çok muhtaçlık duyduğumuz vakitlerde içsel bir düşman olmak yerine bir müttefik olma durumu. (Germer ve Neff, 2018)

Öz şefkat kendi içinde üç alt faktörü barındırıyor. — ki bence bu üç faktörün farkında olmaya başladığımız anda öz şefkat kavramını anlamaya başlıyoruz.- Bu kavramlar; öz nezaket, farkındalık ve ortak insanlık hali. Bu kavramları daha derinleştirmek ve birkaç cümle ile örneklendirmek istiyorum.

Bazen içimizdeki o ses bize çok fecî, ağır, yıkıcı cümleler kurabiliyor. Şayet o sesi azaltamıyorsak içimizde nazik bir ses bulup, onun daha yüksek sesle konuşmasını sağlayabiliriz. Öz nezaket, kendimizle adeta bir arkadaşımız ile konuşuyormuş üzere konuşmayı gerektiren adım. ‘’Her şeyi mahvetmiş üzere hissediyorsun ancak bu dünyanın sonu değil, senin bunların altından kalkacak güce sahip olduğunu biliyorum. Tahminen de gelecek haftalarda her şey yoluna girmeye başlayacak.’’ üzere cümleler öz nezaketli cümlelere örnek olarak verilebilir.

Kendi sorunlarımızla yüz yüze geldiğimizde o sorunlara özne gözünden bakıyoruz. Şefkat gösterme davranışı düşünüldüğünde oburunun sorunlarına bakış açımızı referans almak daha yardımcı olacaktır. Farkındalık; sorunlara, durumlara daha objektif bakma ve değerlendirmeyi gerektirir. Elbette bu noktada özne olmayı bırakmaktan, hislerden konuşmayı kesmekten bahsetmiyorum. Bahsettiğim şey durumları değerlendirirken çoka kaçmamak, durumu daha istikrarlı kıymetlendiren bir bakış açısına ulaşmayı denemek. ‘’İş canımı çok sıktı ve hislerimi denetim ederken zorlandım, eşime çocuksu davrandığını düşünerek kızdım ve sonrasında pişman oldum.’’ üzere cümleler farkındalık çerçevesinde kurulmuş cümlelere örnek verilebilir.

Hepimiz kendi sorunlarımızla boğuşuyor ve bazen dünyanın bizim etrafımızda döndüğü yanılgısına kapılabiliyoruz. Hele ki ‘’Neden ben?’’ sorusunu sordurtan durumlarla karşı karşıya kaldıysak. Ortak insanlık hali, bize sorunlarımızın insan olmanın bir sonucu olduğunu hatırlatıyor. Emsal durumları bizle birlikte bir sürü insan deneyimledi, deneyimliyor, deneyimleyecek… ‘’Böyle bir durumda herkes makus hissedebilirdi, Bu kadar baskı altında çok yansılar veren tek kişi ben olamam.’’ üzere cümleler ortak insanlık haline örnek olarak verilebilir.

Öz Şefkat güç lakin yetişkin ömrümüze dahil etmemiz, geliştirmemiz gereken bir bahis. Tıpkı vakitte ziyadesiyle derin bir mevzu ve ben bu yazıda mevzuya dair ufak bir girizgah yapmayı denedim. Şayet öz şefkat hakkında daha fazla bilgi almak, hayatınıza dahil etmek isterseniz bir ruh sıhhati uzmanından yardım alabilirsiniz.

Sağlıcakla Kalın…