Nöbetçi Eczaneler
Seyfi Çelikkaya
(YOZGAT) – Yozgat’ın Boğazlıyan ilçesinde üretim maliyetleri 8-11 lira arasında değişen patates, üreticinin elinde değer bulamayınca hayvan yemi olarak kullanılmaya başlandı. Besici Özgür Özkan, kilosunu 70 kuruşa aldığı ve aynı miktarda nakliye ücreti ödediği patatesleri maliyetleri düşürmek amacıyla hayvanlarına yedirdiğini söyledi. Ziraat mühendisi Deniz Altıntaş ise plansız tarım politikaları ve artan girdi maliyetleri nedeniyle çiftçinin ciddi zarar ettiğini ve ürünlerin değer kaybettiğini vurguladı.
Boğazlıyan’da Özgür Özkan isimli besici, hayvanlarının yem maliyetini düşürebilmek için tarlada kalan patatesleri satın alıp yem olarak kullanmaya başladı. Aynı zamanda patates üreticiliği de yapan Özgür Özkan, “Bunu 70 kuruşa satın aldım, 70 kuruşa da 100 kilometre ilerideki depolardan getirdik, 1.400 lira. Bir tır patatesi 40 bin liraya ahırımıza mal ediyoruz. Hayvancılıktaki maliyetlerin yüksekliğinden onu düşürmeye çalışıyoruz. Her türlü zararın içerisindeyiz. Aynı zamanda patates ekicisiyim. Ton maliyeti hemen hemen 8 lira ile 11 lira arasında. Elemeden firesiz satış yapılırsa 3,5-4 lira arasında. Elenirse yüzde 40-45 firelerle 7 lira 6,5 lira. O da 50 günlük, 60 günlük ödeme vadeleriyle satılıyor” dedi.
“Bu çok büyük bir servet transferi”
Ziraat mühendisi Deniz Altıntaş ise hayvanlara yem olarak verilen patatesin üretim sezonunda maliyetine dahi alıcı bulunamadığını belirtti.
Enflasyonun en temel sebeplerinden birinin plansız üretim olduğunu söyleyen Altıntaş, şunları kaydetti:
“Plansız üretimde gördüğünüz gibi ürünün hepsi çöp oluyor. Bu ürün buraya tır tır dökülüyorsa bundan tohumu satan kapitalist şirket, bu tarlayı sürerken yaktığınız mazot kapitalist şirketleri, gübre kapitalist şirketleri onlar para kazanıyor. Kumarhanelerde bir laf var, ‘her zaman kasa kazanır’. Kasa her zaman kazanıyor. Tohumun, ilacın, mazotun, gübrenin siz böyle yerlere düştüğünü, yerlere atıldığını göremezsiniz. Ama Türkiye’de insanların emeği, insanların ürettiği, insanların sermayesi, altyapısı işte bu şekilde eriyor. Bu çok büyük bir servet transferidir aslında. Siz bunlar için girdi maliyetlerini peşin ödüyorsunuz ama malınız çöp oluyor. Orta sınıftan üst sınıfa çok ciddi bir servet transferi hikayesi var burada. Eğer bu patates bu hale düşüyorsa bu ülke iyi yönetilmiyordur. O sebeple bu patates hayvan yemi oluyor. Bu insanların tüketeceği gıda. Bu ülkede muhalefet görevini yapmıyordur, ortaklığın yıkılması lazım. Sadece patateste değil, şu anda çekirdekte, arpada, buğdayda, her şeyde, her üründe aynı hikâye, aynı plansızlık. Üretim aslında kolay bir şey, matematiğe, akla, bilime değer verdiğinizde; buna göre planlama, programlama, tüketim, pazarlama, transfer kurgusu yaptığınızda sistemi kurduğunuzda çok kolay bir şey.”
“Şu patatesi sattığınızda 2 bin 500 lira elinize geçer, 17 bin 500 lira dekarda zarar edersiniz”
Altıntaş, dekar başına 5 ile 10 bin lira arası iyi tohum harcandığını anlatarak, şu bilgileri verdi:
“Bugünkü fiyatlarla hesaplarsak 4-5 bin lira gübresi gider. 2-3 bin lira bunun patates ilacı tutar. Tarla icarı 1 ton patates olsa, yani en kötü ihtimal 2-3 bin lira, bunun dekara 20 bin lira falan maliyeti vardır. Ortalama verim 3-4 ton çıkar. Şu patatesi sattığınızda 2 bin 500 lira para elinize geçer, 17 bin 500 lira dekarda zarar edersiniz. Bu 100 dekarda 1,7 milyon lira para yapar. Bunlar gerçekten büyük zararlardır. Ve patates tarımı yapan insanlar 100 dönümden 200 dönümden aşağı bunu yapmazlar. Dediğim gibi burada müthiş bir servet transferi var. Çünkü tekelleşmiş enerji, mazot, gübre, tohum, ilaç şirketleri çok net peşin para mallarını satıyorlar. Ama üreticinin malı bu halde. Muhalefet de çok üzücü. Türkiye’de muhalefeti de sahada göremiyoruz.”
“Üreticimiz 10 liraya mal ettiği patatesi hayvanlara yediriyor”
CHP Boğazlıyan İlçe Başkanı Mert Ertekin ise şunları söyledi:
“Manava gidiyorsun, patates örnek veriyorum, 15 lira civarında satılıyor. Ama bizim çiftçimiz, üreticimiz 10 liraya mal ettiği patatesi hayvanlara yediriyor. Projesiz ve plansız bir tarım politikasının olmasından kaynaklı. Bu bizim patatesimiz. Patatesimizin son hali bu. Yanlış politikalar sonucu şu an yerlerde ve hayvanlara yediriliyor.”