Kişilik Oluşumunda Anne Baba Tavırlarının Tesiri

Hamilelik periyodunda annenin keyifli, huzurlu, sakin ya da sevinçli hissetmesi bebeğinin beyin yapılanmasını geliştirmektedir. Fakat, hamilelik sürecinde annenin huzursuz, mutsuz, dertli ya da gerilimli olması ne yazık ki bebeğinin beyin yapılanmasına ziyan verebilmektedir. Annenin hamilelikte ve doğumdan sonra bebeği ile kurduğu bağ onun zihinsel, fizikî, toplumsal ve duygusal gelişimini şekillendirmektedir. Bilhassa 0-4 yaş aralığında kurulan bu bağ bebeğin bütün ömrünü etkilemektedir. İnançlı bağlanma bebeğin olumlu bir benlik algısı kazanabilmesine, etrafı ile yakın münasebetler kurabilmesine, memnun, empatik ve kendi ile barışık bir kişilik yapısına sahip olabilmesine yardımc olmaktadır. Ancak inançsız bağlanma, bebeğin yetişkinlikte ilgi kurmada sorun yaşamasına, bağlarda huzursuz, huzursuz, kuşkucu yahut duyarsız davranmasına sebep olabilmektedir. Bebekler doğumlarından itibaren anne babalarını gözlemleyerek, model alarak ve taklit ederek büyümektedirler. Anne ve babaların tavır ve davranışları onların kendilik algısını biçimlendirmektedir. Olumlu anne baba tavırları çocukların özgüvenli, güçlü, bağımsız ve sorumluluk sahibi bireyler olmalarına imkan sağlarken, olumsuz anne baba yaklaşımları çocukların korkulu, öfkeli, içe dönük ya da depresif bireyler olmalarına yol açmaktadır. Anne baba tavırlarını; çok muhafazacı, otoriter, müsaade verici ve demokratik olarak sınıflandırabiliriz. Çok Kollayıcı Tavır: Çok gözetici ebeveynler çocuklarına büyük bir sevgi ile bağlanıp, fazla denetimci, kısıtlayıcı, manüpülatif ve müdahaleci yaklaşımlarda bulunabilmektedirler. Çocuklarının öz bakım marifetlerini ve sorumluluklarını üstelenip onlar ismine karar verebilmektedirler. Lakin bu tavır çocuklarının gelecekte daha telaşlı, bağımlı ve özgüvensiz kişilik yapılarına sahip olmalarına neden olabilmektedir. Ayrıyeten bu yaklaşım çocuklarının toplumsal hünerlerinin ve esnek düşünme yetilerinin gelişmesine mahzur olabilmektedir. Çok muhafazacı tavır çocukların gelecekte bağımsız hareket etmekte sorun yaşayabilmelerine, gereğince teşebbüsçü olamamalarına, hayatlarında her vakit esirgeyici birilerine muhtaçlık duymalarına sebep olabilmektedir. Otoriter Tavır: Otoriter tavırda bulunan ebeveynler çocuklarının kişilik özelliklerini dikkate almayarak, isteklerini görmezden gelerek, makul kurallar ve kalıplar içinde çocuklarını yetiştirme uğraşında olan anne-babalardır. Kurallarına uyulmasını ve şartsız itaat edilmesini beklemektedirler. Fakat bu tavır çocukların içlerinde öfke biriktirmelerine, benlik hürmetlerinin azalmasına, toplumsal ve duygusal sorunlar yaşamalarına, bağımsız bir kişilik geliştirememelerine neden olabilmektedir. Bununla birlikte, kimi çocukların çok hassas, dertli ya da boyun eğici özellikler taşımalarına, kimilerinin ise otoritenin olmadığı ortamlarda isyankâr ve kural tanımayan bireyler olmalarına yol açmaktadır. Müsaade Verici Tavır. Çok müsaade verici tavırda bulunan ebeveynler çocuklarının her istediği arzuyu ve aksiyonu yapmasına müsaade vererek, hiçbir mevzuda bir kural yahut kısıtlama getirmeyerek, sınırsız özgürlük tanıyarak, jenerasyon farkının altını çizmeden tüm güç ve denetimin onların eline geçmesine müsaade vermektedirler. Aile ile ilgili kararlarının onların tarafından verilmesine, kendi aktivitelerinin bile denetim etmelerini sağlamaktadırlar. Bu türlü bir aile ortamında yetişen çocuklar dış dünya da
kendi isteklerinin yerine getirilmesini beklemekte, kendi kurallarının kabul edilmesini istemektedirler. Fakat, bu tavır onların sorumluluk alma ve sorun çözme yetenekleri
geliştirmeyerek onların ilerideki ömürlerinde benmerkezci, sabırsız, öfkeli, memnuniyetsiz ve çok özgüvenli bireyler olabilmelerine, beşerlerle sağlıklı irtibat kuramamalarına neden olabilmektedir. Demokratik Tavır: Demokratik tavırda bulunan ebeveynler çocuklarına sevgi dolu, hassas, empatik, ilgili, sabırlı ve hoşgörülü bir formda yaklaşmaktadırlar. Çocuklarının gelişim devri özelliklerine uygun davranarak ve kuşak farkını gözetmeksizin onlara aile içinde eşit haklar tanımaktadırlar. Konuttaki kuralların açık, somut ve net olmasına itina göstermektedirler. Münasebetiyle, bu tavırla büyüyen çocuklar ilerideki hayatlarında özgüveni yüksek, teşebbüsçü, işbirlikçi, sorun çözme marifetleri gelişmiş, sorumluluk sahibi, öz-disiplinli, kendini tesirli bir formda söz eden, bağımsız bireyler olabilmektedirler. Bebeklik devrinden itibaren anne babaları ile sağlıklı ve doyurucu bağlantılar kurmaları onların etrafları ile de tesirli irtibat kurabilmelerini sağlamaktadır.