Kendimiz Üzere Davranmak

Kendimiz üzere davranmak başlığını gördüğünüz vakit aklınıza ‘‘Nasıl yani, zati her vakit kendimiz üzere davranmıyor muyuz?’’ üzere bir soru gelebilir. Pek yerinde ve hoş bir sorudur bu. Zira düşündüğümüz vakit her vakit kendimiz üzere davrandığımızı düşünmeye daha yatkınızdır. Meğer bu durum bu türlü değildir. Bazen kendimiz diye düşündüğümüz şeye o kadar yabancı davranırız ki davranırken bunun farkında olmayız yahut farkında olarak bilerek bunu yaparız.

Bilerek yaptığımız durumlar ekseriyetle birilerine tahammül etmek, onu üzmemek, kırmamak üzere sebeplerle kendimizi yansıtmayarak perdeleriz. Olduğumuz üzere davrandığımız vakit etrafımızdaki beşerler tarafından kabul görmeyeceğimize dair kuşkularımız olabilir. Bu kuşkuyu duymak epey olağandır. Zira insan öbür beşerler ile etkileşim içinde olan bir canlıdır; toplumsal bir canlıdır. Bu nedenle etrafında birilerine her vakit gereksinim duyar. Doğduğunda bu muhtaçlık ebeveynler ile başlarken gitgide gereksinim duyduğumuz kişi sayısı da artar.

Sonra vakitle bu muhtaçlık duyduğumuz bireylerden bir etraf oluşturmuş oluruz ve bu etrafın bozulmaması için uğraş gösteririz. Zira o etraf bizi besleyen bir şeydir ve onu kaybetmek aslında aç kalmaktır. Bunun telaşını hissetmektir. İşte bu noktada insan o denli bir hale gelebiliyor ki bu çevreyi kaybetmemek uğruna kendi üzere davranmaktan vazgeçebiliyor. Yani kendisine aç kalıyor, etrafına tok kalmak uğruna. Bu açlık tokluk istikrarı aslında büyük bir dengesizliğin ve sorunların habercisi.

İnsan etrafını korumak uğruna kendine yabancılaşarak, etraf için büyük bir fedakarlık yapıyor. Lakin etraftakiler bu fedakarlığa birebir karşılığı verecekler mi? Muhtemelen hayır. Zira kimse sizin içinizde baskılamış olduğunuz davranışların farkında olmayacak ve ihmal ettiğiniz kendinizin, ihmalinden en çok siz sorumlu olacaksınız. Onlar size kendinizi ihmal etmenizi ve baskılamanızı söylemedi; doğal olarak onlar bu hususta rastgele bir sorumluluk üstlenmeyecekler. Fakat siz en çok onlara öfkeleneceksiniz, onlar olmasaydı ben bu kadar şey yapmazdım, onların yüzünden bu türlü oldu üzere savunmalarda bulunacaksınız.

Oysa bu savunmaların hepsi asıl gerçeğin üstünü örtmekten diğer bir işe yaramayacak. Kendinizi ihmal etme kararını benimseyen ve bunu benimsemekte rastgele bir sorun görmeyen sizdiniz. Artık burada şunu diyebilirsiniz: ‘‘Yalnız kalmamak için bunu yaptım.’’. Evet yalnız kalmamak için bunu yapmış olabilirsiniz lakin gerçek sizi bastırarak, yansıtmayarak oluşturduğunuz etraf zati sizi tanımış olmuyor ki. Yani siz yalnız kalmamak için yaptığınız davranışla aslında kendinizi yeniden yalnızlığa itmiş oluyorsunuz.

Peki kendimizi ihmal ederek göz arkası ederek yalnızlığa itmek yerine etraf manasında yalnız kalsak ne olur? Bu da insan için baş etmesi sıkıntı bir durumdur lakin birinci durum kadar sıkıntı değildir. Zira bu durumda insan yalnızdır lakin yalnızlığı sürdürürken ise kendisi üzere davranmaya devam eder. Yani hayatını tekrar kendi olarak sürdürüyor olmaktadır. Başka durumda ise kendi olma durumu yoktur. Hayat güya diğeri için var olma yeriymiş üzere sürdürülen bir hale gelmiştir.