Nöbetçi Eczaneler
Kalp Krizi Nedir? Kalp Krizi Nasıl Gelişir?
Miyokard infarktüsü olarak da bilinen kalp krizi kalp damarlarında çeşitli nedenlerle hassas plaklar oluşması ve bu plakların gerilim, heyecan, dehşet, sonlanma ve soğuk hava durumlarında çatlayarak içerisindeki pıhtı, yağ, kolesterol ve kalsiyumdan güçlü kireç parçacıklarının kalbi besleyen damarları ansızın tıkamasına bağlı gelişen ve hayatı tehdit eden bir hastalıktır. Kalp krizi esnasında damarlarda ani tıkanıklık olup kalp dokusuna kâfi ölçüde kan, oksijen ve besin unsurları iletilememekte ve kalp dokusu ölmektedir. Bu da kalp yetmezliği, kalp ritim bozukluğu ve ani mevte yol açabilmektedir.
Kalp Krizinin Sebepleri Nelerdir?
Kalp krizinin değiştirilebilir risk faktörleri hipertansiyon, kolesterol yüksekliği (hiperlipidemi), damar sertliği (ateroskleroz), aile hikayesi, sigara, şeker hastalığı (Diyabet), obezite, sedanter hayat ve makûs beslenme iken ileri yaş, aile hikayesi ve erkek cinsiyet ise değiştirilemeyen risk faktörleridir.
Kalp Krizinin Esas Belirtileri Nelerdir?
Göğüs Ağrısı
Göğüs ağrısı kalp krizinin en sık belirtilerinden biridir. Yeri, şiddeti, yayılımı ve arttıran ve azaltan faktörler göğüs ağrısı değerlendirilmesinde çok değerlidir. Ekseriyetle göğüs ortasında, baskı yahut sıkışma usulünde, en az 20 dakika süren şiddetli ağrılar kalp krizinin en tipik bulgusudur. Ağrı göğüste başlayıp kollara, sırta, çeneye ve uzunluğuna yayılabilmektedir. Göğüs ağrısı yürümek, merdiven çıkmak, heyecan, endişe, sonlanma üzere durumlarda artarken istirahat ile azalmaktadır.
Nefes darlığı
Nefes darlığı kalp krizi dahil birçok hastalıkta oluşabileceğinden başlangıcı ve özellikleri uygun sorgulanmalıdır. Eforla yahut minimal hareketlerle artıp dinlenmekle azalan ya da kaybolan nefes darlığı kalp krizine yol açabilen kalp damar tıkanıklığı açısından kıymetlidir.
Kalp Krizinin Başka Belirtileri Nelerdir?
Mide ağrısı, bayılma ve kötülük hissi, sırt ağrısı, ani soğuk ter basmaları, bulantı-kusma, halsizlik ve yorgunluk kalp krizinin başka belirtileridir. Ayrıyeten, hastaların yaklaşık %20 kadarında (şeker hastalığı olan, ameliyat geçirmiş, ileri yaşlı hastalar) şikayet ve bulgu olmadan da kalp krizi görülebilir.
Kalp Krizi Tanısı Nasıl Konulur?
Kalp krizi tanısı hemen tabip tarafından konulup tedavisinin bir an evvel başlanması gerekir. Erken yapılan hakikat tedavi teşebbüsü hayati risklerin azaltılması yanında kalp kasının hasar görmeden kurtulabilmesini sağlayabilmektedir. Kalp krizi tanısı hastanın şikayetlerine ek olarak 112 acil servis ambulansı ya da hastane acil servisinde çekilen 12-derivasyonlu elektrokardiyografi (EKG) ile konulabilmektedir. Fakat kimi durumlarda kesin teşhis konulması için kanda kalp kası hasarına bağlı yükselen kalp enzimleri (Troponin) ölçümü gerekebilmektedir. Bunların yanında kalp ultrasonu (Ekokardiyografi) ve kalp anjiyografisi kalp krizi tanısı konulmasında değerli teşhis formülleridir.
Kalp Krizi Tedavis Acil midir? Ne vakit Tedaviye Başlanmalıdır?
Kalp krizi tedavisi iki nedenden ötürü acildir. Birincisi; hayat kaybı başta olmak üzere ritim bozukluğu, kalp yetmezliği ve inme (felç) üzere olumsuz olayların önlenmesi, ikincisi ise kalp kasının damarlar aracılığıyla kan, oksijen ve besin hususlarını yetersiz almasına bağlı ziyan görmesini engellemektir. Kalp krizinin birinci 60 dakikası içerisinde damar açıcı tedavilerin uygulanması bu olumsuz olayları büyük ölçüde engellenmektedir. Mühletin uzaması halinde kalp kasında geri dönüşümsüz hasar oluşur ve uzun devirde kalp yetmezliği, inme, ve ritim bozuklukları gelişebilmektedir.
Kalp Krizinde Tedavi Prosedürleri Nelerdir?
Kalp krizi tanısı konulduktan sonra çabucak tedaviye başlanmalıdır. Kanın pıhtılaşmasını önleyen ilaçlar (aspirin), oksijen tedavisi, kan akımını düzgünleştiren nitratlar, pıhtı eritici ilaçlar (trombolitik), perkütan girişimsel metotlar (balon ve/veya stent), kan basıncını ve ritmini denetim eden ilaçlar (ACE inhibitörleri, beta-blokerler), kolesterol düşürücü ilaçlar (statinler) ve kan sulandırıcılar (prasugrel, tikagrelor, klopidogrel) yeni kalp krizi tedavisinde kullanılan usullerdir. Birtakım durumlarda (yaygın damar tıkanıklığı, balon yahut stent ile açılamayan kalp damarları) koroner arter bypass grefti operasyonu da yapılabilmektedir.
Kalp Krizinde Pıhtı Eritici İlaç Nedir? Ne Vakit Verilmeli? Yararları Nelerdir?
Trombolitik ismi verilen pıhtı eritici ilaçlar kalp krizine yol açan damarlardaki pıhtıyı eriterek kan akımının kesintisiz sağlanmasına yardımcı olur. Pıhtı eritici ilaçların en büyük yararı krizin birinci 6 saati içerisinde uygulandığında görülmekte olmasına karşın kriz tanısı konar konmaz uygulanmalıdır. Lakin bu ilaçların kanama yan tesirleri olabileceğinden günümüzde kalp krizi hadiselerinde perkütan girişimsel formüller daha sık uygulanmaktadır.
Kalp Krizinde Perkütan Girişimsel Sistemler Nelerdir? Ne Vakit Uygulanmalı? Yararları Nelerdir?
Kalp damarlarına yönelik perkütan girişimsel sistemler, apansız büsbütün tıkanmış yahut önemli derecede daralmış olan damarları açmayı sağlayan ve cerrahi olmayan bir prosedürdür. Kasık, el bileği yahut kol atardamarından girilerek kateter ismi verilen ince, plastik tüp ve uygun kılavuz tel aracılığıyla darlık bölgesinde balon şişirilir ve böylelikle damardaki yağ parçacıkları ve kireçten oluşan plak ve pıhtı duvara yapıştırılmak suretiyle damarlar açılır. Ayrıyeten, darlık bölgesine “stent” ismi verilen ve çıplak yahut yüzeyi ilaç ile kaplanmış tel kafes yapıları yerleştirilerek damar açıklığı yıllar uzunluğu sağlanmış olur.
Kalp Krizi Tedavisi Sonrası Hayat Usulü Değişiklikleri Neler Olmalıdır?
Kalp krizinin süratli ve faal tedavisi sonrası krize neden olabilecek risk faktörlerinin denetimi gelecekte oluşabilecek hayati risklerin ve olayların önlenmesi için çok değerlidir. Sigaranın bırakılması, sistemli idman (yürüyüş, bisiklet, yüzme), sağlıklı beslenme, ülkü kilo denetimi, kan yağları (kolesterol) ve şekerin denetimi ve gerilimden uzak durma kalp krizi tedavisi sonrası en kıymetli ömür usulü değişiklikleridir.
Kalp Krizi Tedavisi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
Kalp krizi tedavisi sonrası hayat biçimi değişikliği yanında nizamlı ve yanlışsız ilaç kullanımı, rehabilitasyon, ve diyet ve idman danışmanlığı krizin tekrarlamaması açısından büyük değer taşımaktadır. Hastanın doktoruyla sistemli aralıklarla bağlantı kurması ve tedavi sürecinde sorumluluğu paylaşması gerekmektedir. Doktor tarafından verilen tedaviye ahenk sağlanması ve ilaçların aksatılmaması hastaların uzun devir sağ kalım ve hayat kalitesini olumlu istikamette etkileyebilmektedir.