Nöbetçi Eczaneler
(ANKARA) – İnsan Hakları Derneği (İHD), Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun raporuna ilişkin “Eksikliklere rağmen Komisyon’un yaptığı çalışmaları negatif barış dönemi açısından son derece önemli buluyoruz. Çözüm konusundaki bu ortak iradenin Meclis’e de taşınmasında, Komisyon’un bundan sonra da önemli bir rol oynayabileceği kanaatindeyiz. Bu nedenle Komisyon’un raporda vurguladığı tavsiyelerin hızla hayata geçirilmesini takip etmeye ve yapılması önerilen yasal düzenlemeler ile ilgili alt komisyonlar kurarak çalışmalarını sürdürmeye davet ediyoruz” açıklamasını yaptı.
İHD, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nda kabul edilen ortak rapora ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, silahlı çatışmaların sona ermesi ve müzakere süreci “tarihi bir eşik” olarak nitelendirilirken, raporun dili, güvenlik odaklı yaklaşımı ve geçiş dönemi adaletine yer verilmemesi ise eleştirildi.
Açıklamada, silahlı çatışmaların uzun yıllar büyük acılara, ekonomik, sosyal ve siyasal kırılmalara yol açtığı belirtilerek, 2024 yılında başlayan süreçle birlikte silahlı çatışmalardan kaynaklı ölüm ve ihlallerin neredeyse tamamen ortadan kalktığı ifade edildi. Açıklamada, “İHD olarak; silahsızlanma ve silahlı çatışmanın sona ermesini, TBMM’de Komisyon kurulmasını, Komisyonun farklı toplumsal katmanlardan kişi ve STK’ları dinlemesini tarihi bir eşik olarak değerlendiriyoruz. Tüm eksiklikleri ve handikaplarına rağmen barışçıl çözümden yana ısrarımızı bir kez daha vurguluyoruz” denildi.
“Raporun dili barışın ruhuna uygun değil”
Açıklamada, raporda kullanılan dilin sürecin ihtiyaçlarına cevap vermekten uzak olduğu savunularak, geçmiş dönemin kavramlarına sıkça referans verilmesinin barış fikriyle mesafe oluşturduğu ifade edildi. Barış süreçlerinde kapsayıcı ve onarıcı bir dilin önemine dikkat çekilen açıklamada, siyasi aktörlerin kullandığı dilin toplumsal barış açısından belirleyici olduğu vurgulandı.
“Kök mesele yerine güvenlik vurgusu öne çıktı”
Raporda Kürt meselesinin eşit yurttaşlık, dil ve yerel yönetim talepleri bağlamında ele alınmadığı, meselenin güvenlik ve terörizm çerçevesinde değerlendirildiği belirtilen açıklamada, sorunun uluslararası hukukta tanımlanan “uluslararası olmayan silahlı çatışma” perspektifiyle ele alınmasının çözüm açısından avantaj sağlayacağı ifade edildi.
Raporda öngörülen yasal düzenlemelerin silah bırakmanın güvenlik birimlerince tespit edilmesi şartına bağlanmasının çelişki yarattığı savunulan açıklamada, silahların teslimi ve geri dönüşlere ilişkin düzenlemelerin geciktirilmesinin şiddete dönüş riski barındırdığı belirtildi. Açıklamada ayrıca silahsızlanmanın nasıl gerçekleşeceğine, silahların akıbetine ve köy korucularının durumuna ilişkin somut önerilerin bulunmamasının önemli bir eksiklik olduğu kaydedildi.
Açıklamada, raporda sürecin yürütülmesi, denetimi ve yasal düzenlemeler açısından devletin merkezde konumlandırıldığı belirtilerek, bu durumun riskler içerdiği ifade edildi. Açıklamada, sürecin daha çoğulcu yürütülmesi ve sivil toplumun aktif katılımının sağlanması gerektiği vurgulandı.
“En önemli eksiklik geçiş dönemi adaletine yer verilmemesi”
Raporda geçiş dönemi adaleti konusunda herhangi bir tespit veya önerinin yer almamasının”en temel eksiklik” olduğu belirtilen açıklamada, faili meçhul cinayetler, zorla kaybetmeler ve yerinden edilmeler gibi ağır insan hakları ihlallerinin ele alınmasının toplumsal barış açısından hayati önem taşıdığı kaydedildi.
Komisyon raporunda yer alan demokratikleşme önerilerinin önemli bölümüne katıldıklarını belirten İHD, temel sorunun mevzuattan çok uygulamadan kaynaklandığını ifade etti. Açıklamada, demokratikleşme açısından en önemli eksikliğin yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı vurgusunun yapılmaması olduğu kaydedildi.
Açıklamada, “Tüm bu eksikliklere rağmen Komisyonun yaptığı çalışmaları negatif barış dönemi açısından son derece önemli buluyoruz. Çalışma dönemi boyunca Komisyon üyeleri ve Komisyona üye veren siyasi partiler arasında tespit ve yöntemler farklılık arz etse de çözüm iradesi konusunda önemli ölçüde bir konsensüs sağlanmıştır. Çözüm konusundaki bu ortak iradenin Meclis’e de taşınmasında, Komisyonun bundan sonra da önemli bir rol oynayabileceği kanaatindeyiz. Bu nedenle Komisyonun raporda vurguladığı tavsiyelerin hızla hayata geçirilmesini takip etmeye ve yapılması önerilen yasal düzenlemeler ile ilgili alt komisyonlar kurarak çalışmalarını sürdürmeye davet ediyoruz. Meclis gündeminin yoğunluğu dikkate alındığında, hızlıca alınması gereken tedbirler ve yapılması öngörülen düzenlemelerin gecikmesinden ve sürecin muhtemel yol kazalarına karşı daha dirençli hale gelmesine vesile olacaktır” denildi.