Nöbetçi Eczaneler
Kronik otoimmün tiroid hastalığı; Hashimoto tiroiditi (HT), en yaygın otoimmün tiroid patolojilerinden biridir ve çoğunlukla bayanlarda görülmektedir. Dünya nüfusunun %5’inin kronik lenfositik tiroidit olarak da bilinen Hashimoto hastalığından muzdarip olduğu kestirim edilmektedir.
Genetik bir kusur yahut T lenfositlerinin aktivitesindeki azalma, proinflamatuar sitokinlerin artışına neden olarak, immuntolerans sitokinlerini azaltır. B Lenfositleri tiroid antijenlerine yönelik dokuya mahsus antikorlar üretir : Anti TPO ve Anti TG. Bunun sonucunda ultrason tiroid bezi manzarası değişime uğrar. Bradikardi, deri altı yağ dokusunun artışı, anemi, B12 eksikliği, Demir eksikliği , konstipasyon, üreme yeteneğinin azalması, ruh halinin sık değişime uğraması, kronik yorgunluk, kilo artışı, saç dökülmesi, konsantrasyon bozukluğu gerçekleşir.
Hashimoto tiroiditinin çölyak tanısı alan her 5 bireyden 1’inde, Tip 1 Diyabet tanısı alanların %17’sinden fazlasında, Polikistik over sendromu olan bayanların %70’inde bulunduğu saptanmıştır.
Tiroid hastalıkları sıklıkla disbiyozis ile alakalıdır. Disbiyozis ile birlikte bağırsak geçirgenliği artmakta, enflamasyon şiddetlenmektedir.
Glutensiz diyetler; gluten kaynağı olan tahılları, her türlü buğday, arpa, çavdar ve yulafı (yulaf çoklukla öbür tahıllarla kontamine olabilmektedir) diyetten çıkarmaktadır. Glutensiz bir diyet temel olarak doğal olarak glutensiz eserlerden, yani meyve, zerzevat, et, balık, baklagiller, kuruyemişler, süt eserleri ve yumurtalardan oluşur.
Bazı çalışmalar, glutensiz bir diyetin, otoimmün sürecin uzun vadeli glutensiz diyet yapan hastaların 15 yıla kadar takipte %50 daha az otoimmün hastalık geliştirdiğini göstermiştir.
Glutensiz bir diyetin anti-tiroid antikorlarının konsantrasyonu ile alakalı olan anti-doku transglutaminaz antikorlarının konsantrasyonunu azalttığı, böylece azalmanın tiroid otoimmünizasyonunun azaltılmasına katkıda bulunabileceği gösterilmektedir. Hastaların, gluteni diyetlerinden çıkarmak, semptomlarını, bilhassa de sindirim sistemi ile ilgili semptomları azalttığı bildirilmiştir.
Hashimoto tiroiditinin etiyolojisi tam olarak açıklanamamış kabul edilmekle birlikte, bu hastalığa uygun bir beslenme modeli şimdi ortaya koyulmamıştır. Genetik olarak Hashimoto tiroiditine yatkın olan bireylerde çevresel faktörlerin hastalığı ortaya çıkarması mümkündür. Beslenme alışkanlıklarının bu durumu tetikleyebilir bir noktada olması kaçınılmazdır.
Bazı Araştırmacılar Hashimoto tiroiditi hastalığı olan bireylerin diyet protokolü olan (Diet4Hashi) yayınladılar. Birtakım çalışmalar, fazla hayvansal yağ ve tereyağı tüketiminin, TPOAb ve/veya TgAb’ye karşı antikor geliştirme riski ile bağlantılı olduğunu, zerzevat, kuru meyve, kuruyemiş ve müsli açısından varlıklı bir diyetin bu riski azalttığını göstermiştir. Mevcut bulgulara nazaran, antioksidan özelliklerinden ötürü gözetici bir tesire sahip olduğu için Akdeniz diyeti Hashimoto Tiroiditi hastaları için en tesirli olan modeldir.
Hashimoto hastalıgında immunmodülatör olarak diyete yulaf eklenmesi ile insülin – glikoz metabolizması düzenlenebilmektedir. Yulafın bileşimindeki beta glukan değerli rol oynayabilmektedir.
Tiroid hormonları büyümeyi, metabolizmayı, beden gelişimini denetim eder ve yapısal proteinlerin, enzimlerin ve başka hormonların üretiminde yer alır. Tiroid hastalığı olan bireylerin birden fazla, olağan beden yükünü müdafaada problemler yaşar ve sağlıklı bireylerden daha yüksek beden kitle indeksine ve bel etrafına sahiptir. Tiroid hastalıklarına sahip bireylerin beslenme ve ömür usulü değişikliklerini hayat uzunluğu sürdürmeleri kıymetle tavsiye edilmektedir.
Uzman Diyetisyen Elif Melek Avci Dursun