Dikkat Eksikliğinin Abc’si

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, kısaca DEHB olarak isimlendirilir. Çocuk ve ergenlerde yetişkinlere göre daha sık görülür. Dürtüsel davranışlar, otokontrol bozuklukları ve kimi hadiselerde ek olarak hiperaktivite görülür. Birtakım olaylarda yalnızca hiperaktivite olarak da kendini gösterebilir. Toplumda görülme sıklığı çocuk ve ergenlerde %8, yetişkinlerde ise %4’tür. Bu hastalık daha çok hiperaktivite olduğu vakit ebeveynler tarafından fark edilir. Tek başına dikkat eksikliği olduğu vakit bireyin hasta olduğunun farkına varılmaz ve çocuk etrafı tarafından; yaramaz, tembel, toplumsal uyumsuz olarak damgalanır, bu halde çocuğun ileriki yaşantısı da adeta domino tesiri üzere etkilenir.

DEHB, geçmişte uzun yıllar boyunca bir hastalık olarak görülmediği için bu hastalığa sahip olan bireyler “başarısız” olarak damgalanmıştır. Ancak son yıllardaki çalışmalar ile DEHB’in genetik geçişli biyolojik, hormonal ve nörolojik bir hastalık olduğu kanıtlanmıştır. Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanan ve zihinsel hastalıkları sınıflandıran bir el kitabı olan DSM-5’te de kriterleri ve tarifi bulunmaktadır. DEHB’in üç çeşidi vardır. Birincisi dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun birebir anda görüldüğü DEHB. İkincisi yalnızca dikkat eksikliğinin bulunduğu dikkat eksikliği bozukluğudur(DEB). Üçüncüsü ise yalnızca hiperaktivitenin görüldü tiptir.

DİKKAT EKSİKLİĞİNİN BELİRTİLERİ ;

* Okul muvaffakiyetinde düşüklük,
* Unutkanlık,
* Dikkatini makul bir noktaya uzun mühlet verememe,
* Verilen komutları yerine getirememe,
* Sakarlık,
* Toplumsal bağlar sırasında birden hayallere ve niyetlere dalma,
* Hayatı organize edememe ve vakit planlaması yapamayarak birden fazla yere geç kalma,
* Ayrıntılara dikkat edememe,
* Günlük rutin işleri yerine getirememe,
* Muhakkak bir ortamda uzun mühlet duramama,
* Daima hareket haline olma,
* Tüm bu sıkıntılardan kaynaklı olarak çocuklarda öfke belirtileri,
* Çok konuşma, karşıdakinin kelamını kesme, anlatılanları dinleyememe,
* Daima sağa sola koşma, zıplama, atlama,
* Bir işi bitirmeden başkasına geçmek lakin hiçbirini tamamlayamamak,
* Yukardaki belirtilere emsal öteki belirtiler.

DEHB TEŞHİSİ NASIL KONUR ?

DEHB için özel olarak geliştirilmiş testler ve klinik müşahede yolu ile teşhis edilir. Bunlar ;
* Vanderbilt skalası,
* Conners skalası,
* DEHB ölçme skalası,
* SNAP skalası,
* MOXO dikkat ve performans testi.

DİKKAT EKSİKLİĞİNİN TEDAVİSİ

DEHB; Biyolojik, hormonal, nörolojik ve davranışsal bir hastalıktır. Hastalığın biyolojik ve hormonal tarafına ilaç tedavisi ile müdahale edilir. Nörolojik ve davranışsal tarafı ise psikoterapi ve çeşitli nörolojik beyin idmanları ( Örn. Attentioner) ile müdahale edilir.

DİKKAT EKSİKLİĞİNİN NEDENLERİ NELERDİR?

* Genetik geçiş ile aileden gelme,
* Çocukluk çağında çok seviyede telefon, tablet, bilgisayar üzere elektronik aygıtlara maruz kalmak,
* Çocukluk çağında yaşanan uyaran eksikliği,
* Çocukluk çağında çok seviyede paketlenmiş hazır besinler tüketmek,
* Aşırısı gerilim ya da travmatik yaşantılar.

Hazırlayan: Psikolog Barış polattağ