Anksiyete Bozukluğu

Anksiyete bozukluğu, kişinin işlevselliğinde olumsuz bir tesire yol açan; huzursuzluk, tasa ve endişe hisleri olarak tanımlanır. Bir başka değişle anksiyete psikiyatrik açıdan; bedensel belirtilerin de eşlik ettiği, alışılmışa karşıt, nedeni belirlenemeyen bir huzursuz olma, dehşet durumu olarak tanımlanabilir. Anksiyete bozuklukları, tüm dünyada en yaygın psikiyatrik bozukluklar ortasında yer almaktadır. Çoklukla dünyadaki insanların 1/5’ini etkilediği söz edilir.

Anksiyete hislerine bedende bir grup duyumlar eşlik edebilir. Göğüste sıkışma hissi, kalp çarpıntısı, terleme, baş ağrısı, midede boşluk duygusu ve çabucak tuvalete gitme ihtiyacının doğması üzere duyumlar örnek olarak verilebilir. Anksiyetenin ortada somut bir tehlike olmaksızın yaşanması, sık ve şiddetli bir biçimde ortaya çıkması ve kişinin olağan hayatını etkilemeye başlaması bireyde bir anksiyete bozukluğu olduğunu düşündürür. Bu türlü bireyler huzursuz ve makus bir şey olacağı beklentisiyle telaşlıdır, lakin bu duruma açıklık getirecek objektif bir tehdit kaynağı ya da tehlike belirtememektedir. Anksiyetenin klinik görünümleri bireyden bireye büyük ölçüde değişmektedir. Kimi hastalarda kas gerginliği önde gelir ve bu şahıslar kas katılığından ya da spazmından, baş ağrısından ve boyun tutulmasından yakınabilirlerken kimilerinde çok daha farklı olabilir.

Oldukça sık görülen bir his olan anksiyetenin, her vakit bir hastalık belirtisi olarak düşünülmemesi gerektiği tabir edilir. Okula başlanılan birinci günde, özel bir kişi ile yaşanan birinci randevuda ya da yeni ve değişik bir aktifliğin başlama evresinde bir ölçü anksiyete duyulmasının olağan olduğu belirtilir. Kıymetli olan süreçtir.

Anksiyete bozukluğu kendi içinde farklı kategorilere ayrılmaktadır. Bunlar, panik atak, agorafobi, agorafobi olmadan panik bozukluk, agorafobili panik bozukluk, özgül fobi, toplumsal fobi, obsesif kompulsif bozukluk, posttravmatik gerilim bozukluğu, akut gerilim bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu, genel tıbbi duruma bağlı anksiyete bozukluğu ve husus kullanımının yol açtığı anksiyete bozukluklarıdır. Ayırıcı teşhis açısından bilhassa panik bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğu kıymet taşır.

Anksiyetenin hem ruhsal hem de fizyolojik belirtilerinin olduğu çok uzun müddettir bilinmektedir lakin günümüzde bu belirtiler fizyolojik, affektif, davranışsal ve bilişsel olmak üzere dört küme altında ele alınmaktadır.

Fizyolojik belirtiler: Kalp-damar sisteminde ortaya çıkan belirtiler çarpıntı, nabızda yükselme, artiel kan basıncı değişimleri, bayılma hissi ya da sahiden bayılma, yüzde kızarma ve aritmi olarak sayılabilir. Bu belirtiler dehşet anında ortaya çıkabileceği üzere diğer rahatsızlıklara da işaret edebildiğinden takibi yeterli yapmak gerekmektedir. Teneffüs sistemi ile alakalı belirtiler şunlardır: Soluk alma sayısında artış ve daha derin soluk alma, göğüste hissedilen ağrı ya da yanma, göğüs kafesindeki sıkışma hissi ve nedensiz basınç, nefes darlığı, hava açlığı, kesik kesik soluk alma ve bronşial spazmdır. Bunlar dışında kas-iskelet ve hudut sisteminde de çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler kaslarda spazm ve gerginlik hissi, reflekslerde artış, çabuk yorulma ve yorgunluk, ağrılar, yalancı romatizmal ağrılar, titreme, yüzde ve bilhassa de göz kapaklarında seyirme, uykusuzluk, huzursuz uyku, uykuya dalmada zorluk çekme ve kabuslardır

Affektif belirtiler: Bu belirtiler bireye rahatsızlık verir. Bunların en yaygın görülenleri endişe ve tasa hali, sonluluk, dehşet hissi, tedirginlik, alarmda olma, daima gerginlik ve çaresizliktir.

Davranışsal belirtiler: Besbelli davranışsal belirtiler kaçma, kaçınma hali, huzursuzluk hissi, donakalma, hareket edememe, davranışlarda inhibisyon, uyumda bozulmalar ve konuşma akışında bozukluk olarak sayılabilir.

Bilişsel belirtiler: Bilişsel belirtiler şöyle sayılabilmektedir: Dikkat dağınıklığı, kıymetli olan şeyleri hatırlamada zorluk, niyet akışında kesinti ve duraksamalar, çok uyanıklık, kendini fazla gözlemleme, endişe verici görsel imgeler, başa çıkamama kanısı ve bundan duyulan endişe, aklını kaybetmekten duyulan dehşet, fizikî ziyan görmekten ya da ölmekten korkma, tekrar eden dehşet verici kanılar, sahiden kopma fikirleri ve depersonalizasyon.

Anksiyete bozukluğuna ilişkin belirtileri bilmek ve takip etmek ruh sıhhatini korumak açısından çok kıymetlidir. Bazen ömürde bireyler bu belirtiler ile ağır bir formda karşılaşsa da dayanak yahut yardım alma konusunda ertelemede bulunmakta ve süreci çok daha kuvvetli bir hale getirmektedir. Bu türlü bir durum ile karşılaşıldığında öncelikle psikiyatri ünitesine başvurmak, devamında ise ruh sıhhati alanında uzman bir psikoterapistten psikoterapi dayanağı almaya devam etmek kıymetli olmaktadır. Psikiyatri ve psikoterapi dayanağından paralel bir biçimde yararlanılması, anksiyete bozukluğunun tekrar etmemesi ve denetim edilebilmesi için epey ehemmiyet taşımaktadır.