Nöbetçi Eczaneler
Haber: Nilgün Hande ÖZTÜRK
(ANKARA) – ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava operasyonlarıyla çatışmalar bölgesel ölçekte genişledi. ABD ve İsrail hava kuvvetlerinin İran’a yönelik ortak operasyonlarında son 24 saatte bin 200’den fazla mühimmat kullanıldığı bildirildi. İran’ın Körfez bölgesindeki ülkelerde yer alan ABD üslerine yönelik dün başlattığı geniş çaplı füze ve insansız hava aracı saldırıları ise Orta Doğu’da gerilimi en üst seviyeye çıkarırken bölgede ağır can kaybı ve ciddi ekonomik zarar meydana geldi. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Katar ve Kuveyt’in yanı sıra Irak, Ürdün ve İsrail’i hedef alan füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları, enerji altyapısı, askeri üsler ve havaalanlarında hasara yol açtı.
İran’ın, Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn, Katar ve Kuveyt’i hedef alan saldırılarında petrol tesisleri, askeri üsler, limanlar ve kritik deniz yolları vuruldu. Suudi Arabistan’ın doğusundaki petrol rafinerileri ile boru hatlarına düzenlenen hava saldırılarının enerji arzını olumsuz etkilediği, bölgesel ekonomide ciddi aksamalara yol açtığı bildirildi.
İran ayrıca, ABD askeri varlığının bulunduğu Ürdün ve Irak içindeki tesisleri de hedef aldı. Bu saldırılar bölgesel çapta alarm seviyesini yükseltti ve birçok ülke hava sahasını kapattı. Irak’ın Erbil kentindeki havalimanında da patlamalar sonrası yangın çıktığı ve bölgeden yoğun duman yükseldiği aktarıldı.
Çatışmaların küresel petrol arzını tehdit ettiği belirtilirken, saldırılar sonucu binlerce kişinin hayatını kaybettiği ve milyonlarca kişinin yerinden olduğu aktarıldı. Bölgedeki birçok başkentte patlama seslerinin duyulduğu ve askeri hareketliliğin sürdüğü bildiriliyor.
İran’ın saldırı gerçekleştirdiği yerler
BAE’de Dubai limanları ve stratejik askeri noktalar hedef alınırken deniz ticaretinde kesintiler yaşandı. BAE Savunma Bakanlığı, İran’ın ülkeye 137 füze ve 209 insansız hava aracı fırlattığını açıkladı. Abu Dabi Havalimanı’nda meydana gelen saldırıda en az bir kişinin hayatını kaybettiği, yedi kişinin yaralandığı belirtildi. Dubai Uluslararası Havalimanı’nın da saldırılardan etkilendiği, düşen insansız hava aracı enkazının iki konutun avlusuna isabet etmesi sonucu iki kişinin yaralandığı aktarıldı. BAE, yaptığı son açıklamada İran’a, “Savaşınız komşularınızla değil” dedi.
Bahreyn’e yönelik balistik füze saldırılarında başkent Manama’da altyapı hasarı oluştu. Ülke hava savunma sistemlerinin gece boyunca en az 45 füze ve 9 insansız hava aracını etkisiz hale getirdiği bildirildi.
Kuveyt’te ise hava üslerinin hedef alınmasının savunma kapasitesini zayıflattığı ifade edildi.
Katar’ın başkenti Doha’da hava savunma sistemlerince düşürülen bir füzenin ardından küçük çaplı yangın çıktığı, olayda yaralanma yaşanmadığı açıklandı. Katar İçişleri Bakanlığı ayrıca Sanayi Bölgesi’nde düşen şarapnel parçalarının neden olduğu bir başka yangına müdahale edildiğini duyurdu. Doha’da bazı bölgelerde sınırlı maddi hasar meydana gelirken 16 kişinin yaralandığı bildirildi.
Katar, hava sahasının kapatılması üzerine Katar Havayolları uçuşlarını geçici olarak askıya aldığını açıkladı. Şirket, hava sahasının güvenli şekilde yeniden açılmasının ardından operasyonların yeniden başlayacağını duyurdu.
Kuveyt Uluslararası Havalimanı’nda ciddi maddi hasar meydana geldi.
İran Devrim Muhafızları, İsrail ve Körfez’deki ABD üslerini hedef alan “altıncı dalga” füze ve insansız hava aracı saldırılarını başlattığını açıkladı. Bahreyn’de bulunan ABD Beşinci Filosu’nun da hedef alındığı bildirildi.
İsrail’e yönelik saldırılarda Tel Aviv’de bir apartman binasının yıkıldığı, en az bir kişinin hayatını kaybettiği ve 120 kişinin yaralandığı açıklandı. İsrail ordusu, İran’dan fırlatılan füzelerin tespit edildiğini ve hava savunma sistemlerinin devreye alındığını duyurdu.
İran’ın fırlattığı füzeler
Hem İran hem de Batı medyasında yer alan haberlerde, İran’ın kısa ve orta menzilli balistik füze envanterinin dün operasyonda temel rol oynadığı belirtildi. Yaklaşık 300 ila 700 kilometre menzile sahip Fettah-110 ve Zolfaghar tipi füzelerin Körfez kıyılarındaki sabit hedeflere karşı kullanılabilecek sistemler arasında yer alırken, daha uzak hedefler için bin 300 ila 2 bin kilometre menzilli Şahab-3 ve Seccil orta menzilli balistik füzelerinin devreye girdi.
Askeri uzmanlar, İran’ın saldırı doktrininde tekil atışlar yerine hava savunma sistemlerini zorlamayı amaçlayan yoğun salvo saldırılarının öne çıktığını belirtti. Bu yaklaşımın, hedef ülkelerin hava savunma kapasitesini doyurarak füze isabet oranını artırmayı amaçladığı ifade edildi.
Balistik füzelere ek olarak İran’ın seyir füzeleri ve insansız hava araçlarını (İHA) birlikte kullandığı karma saldırı konseptinin son yıllarda öne çıktığı dikkati çekti. Düşük irtifada uçabilen Soumar ve Hoveyzeh seyir füzelerinin radar tespitini zorlaştırarak petrol rafinerileri ve liman tesisleri gibi kritik altyapılara karşı kullanılabileceği değerlendirildi.
Buna eşlik eden Şahed-136 ve Şahed-131 tipi kamikaze İHA’larının ise hava savunma sistemlerini meşgul ederek balistik füzelerin hedefe ulaşma ihtimalini artırmayı amaçlayan unsurlar arasında yer aldığı kaydedildi.
Uzmanlara göre, İran’ın askeri stratejisinin önemli bir unsuru olan “asimetrik baskı” yaklaşımı kapsamında, olası bir çatışmada kıyı konuşlu gemisavar füzeleri, sürat botları ve deniz taciz operasyonlarının da eş zamanlı yürütülmesi öngörülüyor. Buna göre, bu tür bir senaryonun özellikle Hürmüz Boğazı ve Körfez’deki ticari deniz trafiğini doğrudan etkileyebileceği vurgulandı.
Batı medyasına konuşan analistler, böyle bir çatışma ihtimalinde Körfez ülkelerinin ABD ve Batı destekli hava savunma sistemlerine dayanarak karşılık vermesinin beklendiğini, ancak yoğun füze ve insansız hava aracı saldırılarının bölgesel güvenlik dengelerini ciddi biçimde zorlayabileceğini ifade etti.
Öte yandan ABD ve İsrail hava kuvvetlerinin İran’a yönelik ortak operasyonlarında son 24 saatte bin 200’den fazla mühimmat kullanıldığı bildirildi.
Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının etkileri
Tahran’ın, küresel petrol ticaretinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’nı tek taraflı olarak gemi trafiğine kapatması kararının dünya genelinde petrol ve doğal gaz fiyatlarını tarihin en hızlı yükselişlerinden birine sürükleyeceği belirtildi.
İran Devrim Muhafızları’nın boğazdaki geçiş rotalarını mayınladığı ve füze sistemlerini konuşlandırdığı haberlerinin ardından, piyasalarda ani yükseliş yaşandı. Saldırılardan hemen önce 67 dolar seviyesinde olan brent petrol varil fiyatı, kapatma kararıyla birlikte birkaç saat içinde 120 dolar barajını aştı. Enerji analistleri, boğazın kapalı kalmaya devam etmesi durumunda varil fiyatlarının 150-200 dolar aralığına çıkarak dünya ekonomisini büyük bir durgunluğa (resesyon) iteceği uyarısında bulundu.
Sadece petrol değil, dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatçısı olan Katar’ın sevkiyat rotası da tamamen bloke edildi. Avrupa’da doğal gaz referans fiyatları (TTF), arz güvenliğinin ortadan kalkmasıyla megavatsaat başına 90 Euro seviyesine fırlayarak üç kat değer kazandı.