(ANKARA) – ABD Başkanı Donald Trump, Çin’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından, üç liderin nükleer silahların yayılmasının önlenmesinin ve İran’ın nükleer silah edinmemesini ele aldığını açıkladı. Putin’in Ukrayna’daki savaşı diplomatik yollarla sona erdirmek istediğini söyleyen Trump, Kiev’e güvenlik garantileri verilmesi konusunda ise önce bir barış anlaşmasına varılması gerektiğini kaydetti. İran’ın Washington ile anlaşmak istediğini ancak kabul edilebilir koşullar sunmadığını savunan Trump, Amerikan şirketlerinin yurt dışında yapay zeka veri merkezleri kurmasına izin vermeyeceğini de açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, Asya ziyaretinin ardından 20 Kasım’da Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında, Çin ve Rusya liderleriyle gerçekleştirdiği görüşmelerin yanı sıra İran, Ukrayna’daki savaş, yapay zeka alanındaki rekabet ve uluslararası ticaret anlaşmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da katıldığı toplantıda Trump, ziyaretin sonuçlarına ilişkin şunları söyledi:
“Dün gece, Amerikan tarihinde bir başkanın gerçekleştirdiği en başarılı Asya ziyaretlerinden birinden ülkemize döndük. Dört gün içinde 20’den fazla dünya lideriyle görüştüm, iki yeni ticaret anlaşması sağladım ve yaklaşık 10 anlaşma daha çok yakında geliyor. Dört büyük uluslararası zirveye katıldım, Amerika’nın bölgedeki ittifaklarını yeniden teyit ettim ve dünya genelinde barış ve güvenlik davasını ilerlettim.”
Beyaz Saray, ziyaret kapsamında Amerikan ekonomisine yönelik 17 milyar doları aşan anlaşmalar yapıldığını bildirdi.
“ÜÇÜMÜZ ARASINDAKİ İLİŞKİ HARİKA”
Çin’in Shenzhen kentinde Xi Jinping ve Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği üçlü görüşmeye değinen Trump, üç lider arasındaki ilişkileri olumlu değerlendirdi. Trump, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin ilk kez bu formatta bir araya geldiğini basından öğrendiğini belirterek, “İlk kez gerçekleştirilen üçlü zirve. Bunu hiç bilmiyordum. Siz haber yaptınız. Ben de eğer haber yapıyorlarsa mantıklı olmalı dedim” ifadesini kullandı.
Görüşmeye ilişkin Trump, “Harikaydı, aramızda muazzam bir enerji vardı. İnanılmazdı. Üçümüz arasındaki ilişki harika… Dünyanın en büyük üç nükleer gücünün, bu silahların dünya için oluşturduğu riski azaltma sorumluluğunu ele aldık. Bu nükleer tehdidin gezegenimiz genelinde yayılmasını durdurmak için işbirliği yapılması gerektiğini konuştuk. Özellikle İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmamasının sağlanması konusunu kapsamlı biçimde görüştük” diye konuştu.
“PUTİN SAVAŞIN DİPLOMATİK YOLLARLA SONA ERMESİNİ İSTEDİĞİNİ AÇIKÇA İFADE ETTİ”
Rusya Devlet Başkanı Putin ile Çin’de ikili görüşme gerçekleştirdiğini aktaran Trump, Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesine yönelik temasların olumlu ilerlediğini söyledi. Trump, “Çok iyi görüşmeler yapıyoruz. Bence bunu başarabilmemiz için gerçekten iyi bir şans var” dedi.
Trump, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Rusya Devlet Başkanı Putin ile ikili bir görüşme gerçekleştirdim. Kendisi, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın diplomatik yollarla sona ermesini istediğini açıkça ifade etti. Temsilcilerimizle de görüştüm. İyi iş çıkarıyorlar ancak bu zor bir iş… Onu çok iyi ilişkilere sahip olduğum biri olarak görüyorum. Bu gerçekten çok iyi bir şey. Çok sayıda nükleer silahı var, nükleer silahlarda bizden sonra ikinci sırada. Bunun bize çok büyük bir ilave güç sağladığını düşünüyorum. Şu anda zor zamanlar geçiriyor çünkü bir gün sürmesi gereken bir savaşın içindeydi ve bu savaş beş yıldır devam ediyor.”
Trump ayrıca Putin’in kendisine, “2022 ABD Başkanı sen olsaydın Ukrayna’ya saldırmazdım” dediğini ileri sürdü. Trump, “O savaş asla yaşanmazdı. Putin dün gece bunu söyledi. ‘Asla yaşanmazdı’ dedi. Ona gerçekten sordum, ‘Ben başkan olsaydım girer miydin?’ dedim. ‘Hayır, asla yaşanmazdı’ dedi” ifadelerini kullandı.
Savaşın sona erdirilememesinde Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasındaki karşılıklı düşmanlığın etkili olduğunu savunan Trump, “Aralarında muazzam bir nefret var ve bu hiçbir zaman kolay değildir. Çok sık görmediğiniz düzeyde bir nefret” görüşünü ifade etti.
UKRAYNA’YA GÜVENLİK GARANTİLERİ: “ÖNCE BİR ANLAŞMAYA VARMALIYIZ”
Trump, Ukrayna’ya verilebilecek güvenlik garantileri konusunda “Güvenlik garantileri hakkında konuşmak istemiyorum çünkü önce bir anlaşmaya varmamız gerekiyor” dedi.
Trump’ın danışmanı ve damadı Jared Kushner, Berlin’de Ukrayna konusunda gerçekleştirilen görüşmelerin ardından ABD Başkanı’nın, Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik garantileri verilmesi fikrine açık olduğunu söylemişti. Kushner, Rus tarafının da bu fikre yaklaşmasını sağladıklarını düşündüğünü ifade etmişti. Ancak Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Kiev’e NATO’nun herhangi bir biçimde “yarı üyelik” statüsü verilmesinin Moskova açısından kesinlikle kabul edilemez olduğunu açıkladı. Bu açıklamalar arasındaki farklılık sorulduğunda Trump, durumu müzakere taktikleriyle ilişkilendirerek şunları söyledi:
“Bakın, bizim tarafımız bazı şeyler söylüyor çünkü bu aynı zamanda bir halkla ilişkiler savaşı. Biz bazı şeyler söyleyeceğiz, onlar da bazı şeyler söyleyecek. Size yalnızca Başkan Putin’in bu meselenin çözülmesini istediğini kesin olarak söyleyebilirim.”
İRAN SAVAŞI: “GERÇEK BİR ANLAŞMA İSTİYORUZ, SAHTE BİR ANLAŞMA DEĞİL”
Trump, İran’la olası bir anlaşmaya ilişkin açıklamalarında Tahran yönetiminin Washington ile uzlaşmak istediğini ancak ABD açısından kabul edilebilir koşullar sunmadığını savundu. Trump, “Anlaşma yapmak istiyorlar ama benim kabul edebileceğim bir anlaşma yapmak istemiyorlar. Biz gerçek bir anlaşma istiyoruz, 51 yıldır yaptıkları gibi sahte bir anlaşma değil. 51 yıldır insanları kandırıyorlar” dedi.
İran’ın nükleer silah edinmesinin engellenmesini Çin ve Rusya liderleriyle de görüştüğünü belirten Trump, üç ülkenin bu konuda iş birliği yapması gerektiğini kaydetti.
Trump’a ayrıca İran’ın Washington’da radyoaktif madde içeren bir “kirli bomba” patlatmayı planladığı yönündeki haberler soruldu. Trump söz konusu iddiaları duyduğunu ancak bunların bir söylenti olduğunu belirtti.
TRUMP: “XI İLE YAPAY ZEKÂ KONUSUNDA ORTAK GÜVENLİK KURALLARI ÜZERİNDE ANLAŞTIK”
Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik ortak güvenlik kuralları üzerinde çalışma konusunda mutabık kaldıklarını bildirdi. Trump, şöyle devam etti:
“Başkan Xi ile ikimiz, bazı ortak güvenlik kuralları üzerinde çalışacağımız konusunda anlaştık. Çünkü gerçekten üçüncü bir ülke yok. Yani biz çok öndeyiz. Biz lideriz, onlar ikinci sırada ve onlardan sonra yaklaşabilen hiç kimse yok. Bundan sonra da olacağını sanmıyorum. Ama süper zekayı kim kazanırsa, o kazanır. Bunu unutmayın.”
ABD’Lİ ŞİRKETLERE YURT DIŞINDA VERİ MERKEZİ KURMA YASAĞI TEHDİDİ
Trump, Çin’le yapay zekâ alanında ortak güvenlik düzenlemeleri üzerinde çalışacaklarını açıklarken, Amerikan teknoloji şirketlerinin ABD dışında veri merkezi kurmasını engellemek istediğini de söyledi. Trump, “Şirketlerimizin ülkemiz dışında veri merkezleri kurmasına izin vermeyeceğiz. Bunun olmasına izin vermeyeceğiz” dedi.
ABD’nin geçmişte yarı iletken üretiminin ülke dışına taşınmasına izin vererek hata yaptığını ileri süren Trump, aynı durumun yapay zeka veri merkezlerinde yaşanmasını istemediğini belirtti.
Trump, yurt dışında veri merkezi kuran Amerikan şirketlerine yönelik ağır vergi tehdidinde bulunarak, “Bunu yaparlarsa üzerlerine muazzam bir vergi koyacağız” ifadelerini kullandı.

