Haber: Batuhan DÜKEL / Kamera: Cemal Berk AYTEKİN
(ANTALYA) – WWF Türkiye İklim ve Enerji Programı Kıdemli Uzmanı Ceren Pınar Gayretli, Türkiye’nin COP31 başkanlığında fosil yakıtlardan uzaklaşmaya öncülük ederken ulusal politikalarını da bu doğrultuda değiştirmesi gerektiğini söyledi. Kömürden çıkışın planlanmasını isteyen Gayretli, “Bunu planlayın ve hiç kimse geride kalmasın. Ne sosyal olarak ne ekonomik olarak” dedi.
Antalya’da düzenlenen COP31’de ANKA Haber Ajansı’na konuşan Gayretli, zirveden ve COP31 başkanlığından beklentilerini, Türkiye’nin enerji politikalarını ve adil geçiş sürecinde çalışanların korunmasına ilişkin önerilerini anlattı.
Fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda önceki zirvelerde alınan kararların uygulamaya taşınması gerektiğini belirten Gayretli, COP31 çerçeve karar taslağındaki 1,5 derece hedefi ve fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin yol haritası referanslarının nihai metinde de korunmasını istedi.
“BUNLARIN MUTLAKA SON HALİNE GELDİĞİNDE DE KARARDA YER ALMASI GEREKİYOR”
İklim değişikliğinin yol açtığı zararların daha fazla artmaması için fosil yakıtlardan uzaklaşma kararının ilerletilmesi gerektiğini söyleyen Gayretli, taslak metindeki ifadelerin korunmasını COP31 başkanlığının en önemli görevlerinden biri olarak değerlendirdi.
Gayretli, “Bunların mutlaka karar son haline geldiğinde de kararda yer alması aslında şu anki başkanlığın en önemli görevi” dedi.
Türkiye ve Avustralya’dan bu doğrultuda liderlik beklediklerini aktaran Gayretli, Türkiye’nin taslaktaki ifadelerin korunması için ülkeler arasında uzlaşı sağlamaya yönelik müzakereler yürütmesinin önemine işaret etti.
“ELEKTRİFİKASYON FOSİL YAKITLARDAN UZAKLAŞMAK İÇİN ÇOK ÖNEMLİ BİR ARAÇ”
Türkiye’nin öne çıkardığı elektrifikasyon hedefini olumlu bulduğunu ancak bu hedefin fosil yakıtlardan uzaklaşmayla birlikte ele alınması gerektiğini vurgulayan Gayretli, şöyle konuştu:
“Elektrifikasyon fosil yakıtlardan uzaklaşmak için çok önemli bir araç. Dolayısıyla yine kararda da elektrifikasyon, fosil yakıtlardan uzaklaşma bağlantısıyla birlikte ele alınmalı ve elektrifikasyonla birlikte bunun yenilenebilir enerji kaynaklarından olması da açık bir şekilde yer almalı.”
Gayretli, elektrifikasyonun kendi başına bir amaç olarak görülmemesi, iklim değişikliğiyle mücadele ve 1,5 derece hedefi doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
TÜRKİYE’NİN ULUSLARARASI ROLÜ İLE KÖMÜR POLİTİKALARI ARASINDAKİ ÇELİŞKİYE DİKKATİ ÇEKTİ
Türkiye’nin COP31 başkanlığı kapsamında fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda liderlik göstermesi beklenirken, ülke içinde yeni kömürlü termik santraller planlanmasını ve kömüre sağlanan teşvikleri eleştiren Gayretli, şunları söyledi:
“Bir yandan şu anda COP Başkanı olarak fosil yakıtlardan uzaklaşmak konusundaki bir liderlik gösterme görevi bulunuyorken Türkiye’de ne yazık ki şu anda yapılmasına dair planlaması bulunan iki tane kömürlü termik santral var. Kömürlü termik santral aslında fosil yakıt demek. Bunun yanı sıra fosil yakıtlara teşvikler var.”
Gayretli, yeni termik santrallere yönelik teşviklerin 2045’e kadar sürdüğünü, kömür madenlerine verilen teşviklerin de yakın zamanda 2028’e kadar uzatıldığını belirterek, Türkiye’nin uluslararası düzeyde üstlenmesi gereken liderlikle ulusal enerji politikaları arasındaki çelişkiye dikkati çekti.
Türkiye’nin yeni kömürlü termik santral yapmama ve kömürden adil, planlı çıkış yönünde karar açıklamasını isteyen Gayretli, Türkiye’nin 2028’e kadar emisyonlarını artırmayı taahhüt ettiğini söyledi. Gayretli, “Türkiye’nin COP Başkanı ve iklim lideri olarak ulusal katkı beyanını da bu doğrultuda güncelleyerek bugünden itibaren mutlak emisyon azaltımı içerecek şekilde tekrar sunması gerekiyor” dedi.
“BUGÜN TÜM SANTRALLERİ KAPATALIM VE ÖNÜMÜZE BAKALIM DEMİYORUZ”
Soma, Yatağan ve Afşin’de kömür santralleri ile madenlerde çalışan işçilerin işsiz kalmaya başladığını belirten Gayretli, dönüşümün çalışanlar ve bölge halkı için önceden planlanması gerektiğini vurguladı.
Santrallerin hazırlıksız biçimde kapatılmasını savunmadıklarını söyleyen Gayretli, şunları kaydetti:
“Biz hiçbir şekilde, ne biz ne de uluslararası ölçekte, bugün tüm santralleri kapatalım ve önümüze bakalım demiyoruz. Aslında biz yıllardır diyoruz ki keşke biz ilk dediğimizde yapılsaydı, bunu planlayın ve hiç kimse geride kalmasın. Ne sosyal olarak ne ekonomik olarak. Oradaki ekonomi de dönüşsün, o insanların becerileri de dönüşsün ve o insanlara sorulsun.”
Sürece sivil toplum kuruluşlarının, sendikaların, çalışanların ve bölgede yaşayanların katılması gerektiğini dile getiren Gayretli, bölge halkına gelecekte hangi işlerde çalışmak ve yaşadıkları yerin nasıl dönüşmesini istediklerinin sorulması gerektiğini söyledi.
Gayretli, “Dolayısıyla bizim adil geçiş dediğimiz şey planlama” ifadesini kullandı.
“EN BÜYÜK ÖNCELİĞİMİZ HİÇ KİMSENİN BUNDAN ZARAR GÖRMEMESİ”
Fosil yakıtların insan sağlığı, su, toprak ve hava üzerindeki etkilerine dikkati çeken Gayretli, bu zararların giderilmesiyle dönüşümden etkilenecek insanların korunmasını birlikte ele aldıklarını belirtti. Gayretli, şöyle konuştu:
“Dolayısıyla burada bizim de en büyük önceliğimiz hiç kimsenin bundan zarar görmemesi. Hem insan sağlığı anlamında hem sularımızı, toprağımızı, havamızı kaybetmemiz anlamında çok büyük zararlar görüyoruz. Ama biz bu dönüşümde hem bu zararları geriye döndürüp kazanç elde etmeyi hem de bu dönüşümden hiç kimsenin zarar görmemesini aynı eşit seviyede önemli buluyoruz.”
“BÖLGELERE GİDİP SENDİKALARLA, ÇALIŞANLARLA, BELEDİYELERLE GÖRÜŞÜYORUZ”
WWF Türkiye’nin adil geçişin finansmanına ilişkin rapor ve sosyal analiz çalışmaları bulunduğunu anlatan Gayretli, bu çalışmaların dönüşümün nasıl finanse edileceğini ve kimsenin ekonomik ya da sosyal açıdan geride kalmaması için hangi araçların kullanılabileceğini ele aldığını söyledi.
İklim Ağı üyesi diğer kuruluşların ve akademisyenlerin de planlamaya katkı sağlayacak çalışmalar yürüttüğünü aktaran Gayretli, şunları kaydetti:
“Birebir o bölgelere gidip, ziyaretler gerçekleştirip, sendikalarla, orada çalışan insanlarla, eğitimcilerle, belediyelerle görüşüyoruz. Evet, bu tarz çalışmalarımız var ve bizim için öncelik, bir yandan fosil yakıtların yarattığı zarardan çıkışla birlikte kurtulurken bir yandan bundan kimsenin zarar görmemesi ve bu da ancak planlamayla olur.”

