Ressam Lütfü Kaplanoğlu: “Sanat, kendimi onardığım bir alan”

Hilal Solmaz

(İSTANBUL) – Sanatçı ve akademisyen Prof. Dr. Lütfü Kaplanoğlu, 32. kişisel sergisi “ARYA”da çocukluk anılarını, doğayı ve iç dünyasını renklerle buluşturuyor. Baskı resim alanındaki uluslararası çalışmalarıyla da tanınan Kaplanoğlu, eserlerinde kendi sesini ve renklerini ararken sanatın özgürleştirici ve dönüştürücü gücünü öne çıkarıyor.

Çağdaş Türk resim sanatının üretken isimlerinden Prof. Dr. Lütfü Kaplanoğlu, sanatçı ve akademisyen kimliğinin yanı sıra baskı resim alanındaki çalışmaları ve uluslararası sanat projeleriyle tanınıyor. Sanat eğitimine katkılarını sürdürürken kendi sanatsal üretimine de devam eden Kaplanoğlu, sanat yaşamının 32. yılında 32. kişisel sergisi “ARYA” ile izleyici karşısına çıkıyor. Çocukluk anılarından beslenen masalsı manzaraların yer aldığı sergide sanatçı, doğayı kendi belleği ve iç dünyası üzerinden yeniden yorumluyor.

Kaplanoğlu’yla Kabataş’ta kurduğu bağımsız sanat mekânı Artmahall’de açtığı sergisini, resimde kendi sesini bulma arayışını ve sanat yolculuğunu ANKA Haber Ajansı’na anlattı.

Sanat yaşamınızın 32. yılında, 32. kişisel serginiz “ARYA” ile sanatseverlerle buluşuyorsunuz. Serginin ortaya çıkış hikâyesi nedir?

ARYA’nın hikâyesi, kendi hayat melodim üzerine kurulu. Bu sergi, 32 yıllık sanat yolculuğumda kendi sesime, renklerime ve biçim dilime yeniden kulak verdiğim bir dönemin ifadesi. Kendimi sürekli yeniledikçe bedensel, zihinsel ve ruhsal olarak özgürleşme arayışının merkezinde buluyorum.

ARYA, sonbaharın binlerce renk tonunun bende bıraktığı izlerden doğan bir öze dönüş ve umut arayışı. Doğanın görünür ve görünmez renklerine, kendi iç dünyamıza karşı geliştirdiğimiz duyarsızlığa bir çağrı niteliği taşıyor. Sanat benim için kendimi onardığım, eğittiğim ve dönüştürdüğüm bir alan. ARYA’da da geriye hoş bir seda bırakmak istedim.

Artmahall’i kurmaya nasıl karar verdiniz?

Hep sanatçı özgürlüğünden bahsederiz ama sistem, bu özgürlüğün yolunu bir noktada tıkar. Artmahall’i kurma isteğimin temelinde, eserlerimi ve projelerimi başkalarının takvimine veya tercihlerine bağlı kalmadan paylaşabileceğim bağımsız bir alan oluşturmak vardı.

Sekiz yıl önce Kabataş Setüstü’nden geçerken galerinin bulunduğu binanın önünde, “Keşke burada bir atölyem ya da galerim olsa” diye düşlemiştim. Yıllar sonra bu hayalim gerçekleşti. Kız Kulesi manzaralı, üretimlerimi özgürce sergileyebildiğim sanat mahallem Artmahall doğdu.

“ARYA” adı müziği çağrıştırıyor. Resimlerinizle müzik arasında nasıl bir ilişki kuruyorsunuz?

“Arya” müzikte tek bir sesin öne çıktığı bir söyleyiş biçimini çağrıştırıyor. Ben bu sözcüğü insanın kendi sesini bulması ve kendi melodisiyle var olması üzerinden yorumluyorum.

Resimlerimi sezgilerimin ritmiyle yapıyorum. Her renk tonu bir melodinin sesine, her figürün duruşu farklı bir hayatın ritmine karşılık geliyor. Serginin adı da bu kişisel ses ve renk birlikteliğinden doğdu.

Resimlerinizdeki masalsı manzaraların kaynağında neler var?

Çocukluğumun ilk on yılı, çok çeşitli meyvelerin yetiştiği derin bir vadide geçti. İyi bir doğa gözlemcisi olduğumu düşünüyorum. İnsanların duruşlarını, ağaçların hareketlerini ve renklerin değişimini merakla izlerim.

Resimlerimde doğayı birebir yansıtmayı amaçlamıyorum. Benim için doğa, belleğimde ve iç dünyamda yeniden biçimlenen bir yansıma. Sanal doğa olarak tanımladığım bu dünya, dış doğanın iç doğamdaki karşılığı.

Resim yaparken hiçbir plan ya da eskiz hazırlamıyorum. Sadece boya sürüyorum. Bazen bir resim yedi sekiz kez baştan sona değişebiliyor. Üst üste gelen boya katmanlarının altından yeni renk ve biçimlerin çıkması, bana arkeolojik bir kazıda saklı kalmış izlerin bulunmasını hatırlatıyor. Ortaya çıkan manzaralar, çocukluğumdan bugüne taşıdığım hatıraların da bir karşılığı oluyor.

İstanbul’un yoğun temposunda kendinize nasıl bir alan yaratıyorsunuz?

Doğanın içinde, yaklaşık 200 yıllık tarihî bir binada bulunan atölyem benim için çok değerli. Kuş sesleri arasında kendi sesime odaklanabiliyorum.

Aslında hiç yavaş değilim. Yorulmasam sürekli eser üretecek kadar istekliyim. Benim için yavaşlamak, üretim temposunu düşürmek değil, o yoğunluğun içinde kendimi duyabileceğim bir zaman açmak. Atölyemde kendi sesime, Boğaz’a bakan Artmahall’de ise izleyicinin sesine kulak veriyorum.

Resim yaparken çocukluğunuzdaki oyun duygusuna yaklaştığınız anlar oluyor mu?

Resimlerimi yaparken farklı dünyalar yaşayabiliyorum. Yaptığım manzarayla konuştuğum, onu konuşturduğum, boyarken seslendirdiğim oluyor. Çünkü sanat, saçmalama anlarına da tesadüflere de bilince ve bilinçdışına da açık bir oyun alanıdır. Mesele çocukluktaki oyun duygusuna yaklaşmak değil, o duygudan hiç çıkmamaktır.

Eğitimci kimliğiniz sanatınızı nasıl etkiliyor? Öğrencilerinizden neler öğreniyorsunuz?

Öğrencilerimin soruları kendi doğrularımı yeniden düşünmeme neden oluyor. Her yıl yeni bir öğrenci grubuyla karşılaşıyorum. Onların enerjisi ve dünyaya bakışları, kendimi yenileme anlayışımla örtüşüyor.

Öğrencilerimle birlikte resim üretip âdeta sınıf arkadaşı olmak bana ayrı bir enerji veriyor. Geleceğe ilişkin kaygılarını da hissediyorum. Böyle anlarda yalnızca bir hoca olarak değil, birlikte düşünen ve öğrenen biri olarak yaklaşmaya çalışıyorum. Çünkü sanatsal yaratıcılığın temelinde merak ve sürekli dönüşüm var.