İmralı Heyeti üyesi Sancar: Meclis’te izleme komisyonu artık kurulmalı

Haber: Nilgün Hande ÖZTÜRK – Kamera: Dursun Alkaya

(ANKARA) – İmralı Heyeti üyesi Mithat Sancar, “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” başlıklı konferansta ANKA Haber Ajansına yaptığı değerlendirmede, “Meclis’te izleme komisyonu artık kurulmalı” dedi. Konferansta konuşan CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı Kürt meselesinin çözümünü desteklediklerini belirtirken, DEM Parti Grup Başkanvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit demokratikleşme vurgusu yaptı. YENİ Parti Ankara Milletvekili Okan Konuralp sürece desteklerini sürdüreceklerini söyledi.

Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) ile Oxford Üniversitesi işbirliğinde Ankara’da düzenlenen “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” başlıklı konferansta, “Siyasi Uzlaşının İnşası: Barış Yolunda TBMM’nin Rolü” başlıklı özel oturum gerçekleştirildi. Oturumda AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, DEM Parti Grup Başkanvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit, MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, DEVA Partisi Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen konuşmacı ve YENİ Parti Ankara Milletvekili Okan Konuralp konuştu. Salıcı, Koçyiğit ve Konuralp’in “Terörsüz Türkiye” sürecine ilişkin değerlendirmeleri öne çıktı.

SALICI: MESELENİN MECLİS’E GELMİŞ OLMASI SON DERECE KIYMETLİ

CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, CHP’nin Kürt meselesine ilişkin geçmişten bu yana tutarlı bir siyasi yaklaşım benimsediğini belirterek, şöyle konuştu:

“Cumhuriyet Halk Partisi’nin meseleye ilişkin geleneksel bir bakışı var. Daha önce hazırladığımız raporlara, yaptığımız açıklamalara, yazıp çizdiklerimize, 1980 öncesine ve sonrasına baktığımızda aslında bu meseleye dair çok şey söylediğimizi görüyoruz. Meselenin bir Kürt meselesi olduğunu çok erken tarihlerde Cumhuriyet Halk Partisi ve SHP geleneği ortaya koydu. Daha sonraki süreçte de bu konuda çeşitli çalışmalar yürütüldü. Geldiğimiz noktada, bir önceki çözüm süreci çabasında en çok eleştirdiğimiz husus, meselenin Meclis’e taşınmamış olmasıydı. Biz, sorunun Meclis’te çözülmesi gerektiği konusunda ısrarcıydık. Bugün mesele Meclis’e gelmiş durumda. Dolayısıyla hem tarihsel perspektifimiz hem de meselenin Meclis’e taşınmış olması açısından değerlendirdiğimizde, sürecin içinde yer almamızdan ve çözümü desteklememizden daha doğal bir durum yok. Biz aslında kendi çerçevemiz içinde istikrarlı bir siyaset yürütüyoruz.”

Kürt meselesinin geçmişte Türkiye’nin iç meselesi olarak ele alınabildiğini ancak zaman içerisinde bölgesel bir nitelik kazandığını ifade eden Salıcı, şunları söyledi:

“Meselenin Meclis’e gelmiş olması son derece kıymetli. Bunun da ötesinde, eğer biz bu meseleyi 1990’lı yıllarda çözebilmiş olsaydık ya da çözüm çabalarında ciddi bir aşama kaydedebilseydik, yalnızca Türkiye’deki bir sorunu çözmüş olacaktık. Çünkü o dönemde mesele henüz bölgesel bir nitelik kazanmamıştı. Ancak zaman içinde bölgesel bir mesele haline geldi.

Bugünkü toplantıda Numan Bey de diğer konuşmacılar da bu noktaya değindi. Artık dört ülkeyi ilgilendiren bir meseleden söz ediyoruz. Korkarım ki bugün bu sorunu çözemezsek, süreçte bir sıkıntıyla karşılaşırsak, yarın kaç ülkeyi ilgilendiren, kaç farklı aktörle çözmek zorunda kalacağımız bir meseleyle karşı karşıya kalacağımızı bilemeyiz. Böyle bir durumda çözümün ne kadar zorlaşacağını tartışmak bile istemiyorum.”

“BU MESELEYİ İKTİDAR-MUHALEFET TARTIŞMASININ DIŞINA ÇIKARIYORUZ”

Türkiye’de Kürt meselesinin çözümüne yönelik siyasi iradenin bulunduğunu belirten Salıcı, muhalefetin sürece verdiği desteğe ilişkin şöyle konuştu:

“Dolayısıyla bugün uygun uluslararası koşullar var. Türkiye’de de bu konuda bir siyasi irade bulunuyor. Bu iradenin Cumhur İttifakı’nın hangi tarafında daha güçlü olduğu ayrı bir tartışma konusu. Ancak muhalefet de çözüm sürecine ciddi bir katkı sunuyor. Bugün de ifade edildiği gibi, çerçeve yasaya verilen 467 oy son derece önemli. Bu, meselenin muhalefet tarafından da ciddi biçimde sahiplenildiğini gösteriyor.

Elbette biz iktidarı sahiplenmiyoruz. Süreci, iktidar yürütüyor diye de sahiplenmiyoruz. Ancak ortada bu meseleyi çözeceğini söyleyen bir iktidar var. Biz de muhalefet olarak bu sorunun çözülmesini istiyoruz. Dolayısıyla meseleyi iktidar-muhalefet tartışmasının dışına çıkararak Kürt meselesinin çözümü için samimi adımlar atılmasını doğru buluyoruz. Eksikler var mı? Evet, var. Yanlışlar var mı? Evet, onlar da var. Ancak bu eksiklikleri sürekli ön plana çıkararak çözüm iradesini zayıflatmak yerine, çözüm iradesini öne çıkaran ve eksiklikleri zaman içinde gideren bir anlayışla hareket edilmesi gerektiğini düşünüyoruz.”

“UMARIM DEMOKRATİKLEŞMEYLE İLGİLİ KISIM DA GÜNDEMİMİZE GELİR”

Sürecin geldiği aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Salıcı, şöyle devam etti:

“Bugün daha önce ulaşamadığımız bir aşamaya geldik. Meclis’te komisyon kuruldu, bir rapor hazırlandı. Bu raporun altıncı bölümü çerçeve yasaya dönüştü. Umarım yedinci bölümü, yani demokratikleşmeyle ilgili kısmı da önümüzdeki dönemde gündemimize gelir. Örgüt kendisini feshetti, silah bırakıldı ve Milli Güvenlik Kurulu karar aldı. Daha önce bu aşamaya ulaşamamıştık. 1990’lı yıllardan bu yana yürütülen çözüm çabalarının hiçbirinde bu noktaya gelinememişti. Umarım bu kez süreç daha ileriye taşınır. Şu anda süreç yavaşlamış gibi görünüyor. Ancak İbrahim Bey’in ifadesiyle, ‘Pedal çevirmeye devam ediyoruz.’ Umarım kasım ayı sona ermeden, Milli Güvenlik Kurulu kararıyla silah bırakmanın teyit ve tespit edilmesinin ardından altı aylık sürenin başlamasıyla birlikte bir sonraki aşamaya geçilir.”

KOÇYİĞİT: SORUNLARI KONUŞARAK, MÜZAKERE EDEREK, DİYALOG KURARAK ÇÖZECEĞİZ

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit ise siyasetin temel amacının toplumun refahını ve mutluluğunu sağlamak olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

“Bu oturumdaki bileşimin de çok kıymetli olduğunu düşünüyorum açıkçası. Sabahki oturumda Sayın İbrahim Kalın, siyasetin ve siyasetçilerin amacının ne olduğuna ilişkin bir değerlendirme yaptı. Toplumun mutluluğundan söz etti. Aslında insanın en temel amacı mutlu olmaktır. Gerçekten de öyledir. Bizler siyasetçiler olarak en nihayetinde toplumun mutluluğu ve refahı için çalışma sözü veriyoruz ve bunun için çalışıyoruz.

Peki, bu refahı ve mutluluğu nasıl sağlayacağız? Çok bilinen bir söz vardır: ‘Siyaset, sorun çözme sanatıdır.’ O halde sorunları nasıl çözeceğiz? Konuşarak, müzakere ederek, diyalog kurarak. Ben de buradan yol alabileceğimizi düşünüyorum.”

Ortadoğu’da ve dünyada uluslararası sistemin yeniden şekillendiğini ifade eden Koçyiğit, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası kurumların etkisini kaybettiğini, otoriter eğilimlerin güçlendiğini söyledi. Koçyiğit, “Bu yeni sistem ve denge arayışının etkilerinin en şiddetli biçimde hissedildiği coğrafya ise Orta Doğu. Bölgede sınırlar, güç ilişkileri ve ittifaklar yeniden şekillendirilmeye çalışılıyor. Biz de bütün bu süreci, yaşanan bu büyük dönüşümün içerisinde tartışıyoruz” dedi.

“BAHÇELİ’NİN VE ÖCALAN’IN BELİRLEYİCİ ROLLERİNE DEĞİNMEK GEREKİYOR”

Kürt siyasal hareketinin bölgesel dönüşümü erken fark ettiğini savunan Koçyiğit, devletin de gelişmeleri değerlendirerek süreci başlattığını ifade etti. Koçyiğit, şöyle konuştu:

“Son dönemde yaşanan gelişmelere baktığımızda yaklaşık iki yıllık bir süreçten söz ediyoruz. Ancak tarihsel açıdan değerlendirdiğimizde, çok daha güçlü ve derin bir arka plana sahip bir süreçle karşı karşıyayız. 1993’ten bu yana Kürt siyasal hareketinin ve onun önderliğinin barış çabalarından, barış arayışlarından ve muhatap bulma girişimlerinden söz ediyoruz. Dolayısıyla geçmişi olan, derin bir tarihsel arka plana dayanan bir süreç bu. Bugüne kadar başarısızlıkla sonuçlanan girişimler de oldu. Ancak bütün bu deneyimlerden ve girişimlerden beslenerek bugün yeni bir aşamaya gelindi.

Şimdi ‘Türkiye modeli’ olarak adlandırılan, kendine özgü bir çözüm modeli oluşturmaya çalışan bir sürecin içerisindeyiz. Elbette bu sürecin ilerlemesini kolaylaştıran, önemli roller üstlenen aktörler var. Sabahki oturumda da ifade edildiği gibi, bu noktada MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli’nin ve Kürt siyasal hareketi açısından Sayın Abdullah Öcalan’ın belirleyici rollerine mutlaka değinmek gerekiyor.”

“SÜREÇ SADECE SİLAHLARIN BIRAKILMASI MESELESİ DEĞİL”

Türkiye’de yürütülen sürecin diğer ülkelerdeki çatışma çözümü deneyimlerinden farklı yönleri bulunduğunu belirten Koçyiğit, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat çağrısıyla silah bırakmayı sürecin başlangıcına yerleştirdiğini ifade etti.

Koçyiğit, silahlı mücadeleden demokratik mücadeleye geçişin sürecin temel özelliklerinden biri olduğunu savunarak, “Bu anlamıyla bu sürecin en temel, en belirleyici özelliklerinden birisi yani mücadelenin yöntemini değiştirmek. Silahlı mücadeleden demokratik mücadeleye geçiş demokratik toplum, demokratik Cumhuriyet, demokratik ulus gibi kavramsallaştırmalarla bunu da formule etmiş olmasının ben bir şans olduğunu açıkçası ifade etmek istiyorum” dedi.

Sürecin yalnızca PKK’nın silah bırakması üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Koçyiğit, “Süreç sadece silahların bırakılması meselesi değil, sadece şiddetin sona ermesi meselesi değil. Gerçek anlamda kök sorunların yine Sayın İbrahim Kalın söyledi. İkili bir aşama. Evet, silah bırakma ama ikincisi gerçek bir demokratikleşme. Kürt sorununun kök nedenlerinin çözüme kavuşturulması” ifadelerini kullandı. Koçyiğit, MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın konuşmasında sorunların kök nedenlerine işaret etmesini önemli bulduğunu da belirtti.

KONURALP: SÜRECE YÖNELİK DESTEĞİMİZİ EKSİKSİZ SÜRDÜRMEYE KARARLIYIZ

YENİ Parti Ankara Milletvekili Okan Konuralp de muhalefet partilerinin Kürt meselesinin çözümüne ilişkin değerlendirmelerinde büyük ölçüde ortaklaştığını belirterek, şöyle konuştu:

“Büyük ölçüde meseleye ve sorunun çözümüne yönelik değerlendirmelerimizde, muhalefet partileri olarak aynı çerçeveden bakıyoruz. Bunu özellikle kayda geçirmek istiyorum. Bu çok iyi, çok kıymetli bir şey. Sayın Kalın’ın ifadelerine de büyük ölçüde, hatta neredeyse bütünüyle katılan bir parlamenter olarak bunu ifade etmek isterim. Evet, süreç başladığında biz yoktuk. Daha sonra kendi siyasi sürecimizi yaşadık. Ancak çerçeve yasa oylamasında biz de vardık. Dolayısıyla YENİ Parti adıyla sürecin yeni bir katılımcısı olarak görünüyoruz. Bununla birlikte, Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında bulunduğumuz dönemde savunduğumuz tezleri büyük ölçüde, hatta hemen hemen bütünüyle koruyarak yeni bir siyasi partiye geçmiş durumdayız.”

Konuralp, siyasi koşullardan bağımsız olarak çözüm sürecine destek vermeyi sürdüreceklerini belirterek, “Biz, Sayın Genel Başkanımız Özgür Özel’in de ifade ettiği gibi, hangi koşullarda olursak olalım, neler yaşıyor olursak olalım, burada bulunan katılımcıların da büyük ölçüde bildiği birtakım sıkıntılarla, dertlerle, hatta zulümlerle karşı karşıya kalsak da bu sürece yönelik desteğimizi eksiksiz ve bütünlüklü biçimde sürdürmeye kararlıyız. Sürecin bir an önce daha ileri bir aşamaya ulaşması için de desteğimizi kararlılıkla sürdüreceğiz” dedi.

“KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNDE SİLAHIN BİR ARAÇ OLMAKTAN ÇIKMASI EN ÖNEMLİ KAZANIMDIR”

Silahların bırakılmasının Kürt meselesinin çözümü açısından önemli olduğunu belirten Konuralp, şu ifadeleri kullandı:

“Bakın, hangi gerekçeyle olursa olsun, Kürt sorununun çözümü açısından silahların bırakılması son derece kıymetli ve önemli bir gelişmedir. Hatta Kürt sorunu çözülmeyecek olsa bile, sorunun çözümünde silahın bir araç olmaktan çıkması belki de bütün bu sürecin en önemli kazanımıdır. Bu gerçekten çok değerli. Çünkü bunun anlamı, artık insanların ölmeyecek olmasıdır. Güvenlik güçlerinin, askerlerin, kamu görevlilerinin ölmeyecek olmasıdır. Örgüt üyelerinin ölmeyecek olmasıdır. Kentlerde, sokaklarda, bölgede, bu meseleyle bağlantılı olarak ve silah kullanıldığı için insanların hayatını kaybetmeyecek olmasıdır. Dolayısıyla vicdani ve ahlaki duruşumuzu inşa etmemiz gereken yer belki de tam olarak burasıdır. Umarım silahlar kalıcı olarak, hatta bir daha hiçbir zaman kullanılmamak üzere bırakılmış olur. Sorunun çözümünde silahın bir araç olmaktan çıkması son derece kıymetli ve değerlidir.”

SANCAR: TÜRKİYE’DEKİ SÜRECİN KENDİNE ÖZGÜ NİTELİKLERİ BULUNUYOR

İmralı Heyeti üyesi Mithat Sancar da ANKA Haber Ajansı’na yaptığı değerlendirmede, Türkiye’de yürütülen sürecin diğer ülkelerdeki çatışma çözümü örneklerinden farklı özellikler taşıdığını söyledi. Sancar, konferansa ilişkin “Önemli bir çalışma oldu bu. Farklı ülkelerden, farklı deneyimlerden, farklı alanlardan insanlar burada bilgilerini, gözlem ve deneyimlerini paylaştılar. Değerliydi, öğretici, karşılıklı bilgi alışverişinin olduğu bir ortam da mevcut. Sadece konuşmalar değil aralarda yapılan sohbetler de bu açıdan önemli bir iş görüyor onu da söyleyeyim. Sürecin kavramsal çerçevesini, pratik işleyişini ve başka ülkelerle karşılaştırmasını yapabilmek açısından da iyi bir imkan sundu bu konferans” ifadelerini kullandı.

Türkiye’deki sürecin kendine özgü nitelikleri bulunduğunu ifade eden Sancar, “Bu diğer ülke deneyimlerinden, dünya deneyimlerinden farklı bir süreç. Bunu başka vesilelerle de dile getirmiştim. Bu farklılığın da getirdiği hem avantajlar hem zorluklar var. Sorumluluklar ve görevler de bu çerçevede farklılaşabiliyor” dedi.

“SÜRECİN KURUMSALLAŞMASI YÖNÜNDE DAHA SOMUT ADIMLARA İHTİYAÇ VAR”

Sürecin kurumsallaşması için yeni adımlar atılması gerektiğini belirten Sancar, Abdullah Öcalan’ın İmralı’daki çalışma koşullarına ilişkin şu bilgileri verdi:

“Şimdi bir defa sürecin kurumsallaşması yönünde daha somut ve görünür adımlara ihtiyaç olduğunu bir kez daha belirtmek isterim. Sayın Öcalan’ın İmralı’da yeni çalışma şartlarına, olduğu yere geçtiğini zaten daha önce açıkladık. Yani çalışma şartlarının daha düzgün olduğu, daha iyi olduğu bir yer burası ama aynı kompleks içinde olduğunu da tekrar hatırlatalım. Yani kaldığı yerden farklı bir komplekste değil. Burada sürecin gerektirdiği çalışmaları yürütebilmesi için şartlar biraz daha uygun. Şimdi kendisinin koordinatörü olacağı Barış ve Siyasallaşma Kurulu’nun çalışmalarının da daha somutlaşması ve yoğunlaşması gerekiyor.”

TBMM bünyesinde bir izleme komisyonu kurulması çağrısında bulunan Sancar, komisyonun sürece yönelik toplumsal güvenin artırılmasında önemli rol oynayacağını belirtti.

Sancar, “Meclis’te izleme komisyonu artık kurulmalı. Bunun için beklemenin bir gereği olduğunu düşünmüyorum. Meclis’te bir izleme komisyonunun kurulması süreci birdenbire hızlandırmayacak ya da çok özel bir ivme katmayacak ama toplumsallaşma açısından ve güven açısından Meclis’in bir izleme komisyonuyla devrede olması da önemlidir. Bunların bir an önce gerçekleşmesi gerekiyor” dedi.

“GÜVENCELER GÜVEN YARATIR, GÜVENİ ARTIRIR”

Süreçte karşılıklı güvenin oluşabilmesi için somut adımların atılması gerektiğini vurgulayan Sancar, şöyle devam etti:

“Beklenen karşılıklı adımlar konusunda güveni artıracak güvencelerin de sağlamlaştırılmasına ihtiyaç var. Yani bu süreçlerde güven kendiliğinden oluşmuyor. Güvenin oluşabilmesi için somut adımlara ihtiyaç var. Bu adımlar da genellikle güvenceler olarak tanımlanır. Yani güvenceler güven yaratır, güveni artırır. Güvenceler, güven artar. Güven arttıkça, sürecin diğer boyutlarında da daha somut gelişmeler yaşanır. Onlar yaşandıkça güvenceleri artırma cesareti ve feraseti yükselir. Güvenceler arttıkça, güven yerleştikçe süreç daha iyi işler. Ben buna işte güven-güvence diyalektiği adını veriyorum zaten. Buna dikkat etmek gerekiyor.”

Sürecin yavaş ilerlemesinin güven ortamını olumsuz etkileyebileceğini belirten Sancar, “Yani yavaş ilerleyiş bu denklemi zayıflatır. Denklem zayıflayınca sürecin işleyişinde sıkıntılar doğar. Yoksa her şeyi bir çırpıda yapmak mümkün olmaz, elbette belli şeylerin zamanı var ama beklemek de çoğu zaman başka sonuçlar yaratır” ifadelerini kullandı.

“SİLAH BIRAKMA SÜRECİN TEK UNSURU DEĞİL”

Sürecin yalnızca silah bırakma boyutuyla değerlendirilmemesi gerektiğine dikkati çeken Sancar, hukukun üstünlüğü ve demokratikleşme alanındaki adımların da sürecin ayrılmaz parçaları olduğunu ifade etti. Sancar, şunları söyledi:

“Öte yandan, bugün konuşmamda da vurguladım. Silah bırakmanın sürecin tek unsuru ve tek boyutu olduğu şeklindeki yaklaşımı da bir kenara bırakmak lazım. Süreç bir bütündür ve parçalardan oluşur. Parçaların birini sürecin kendisi olarak ortaya koyarsanız, sürecin varlığına dair inancı zayıflatır.

Silah bırakma bir boyuttur, bütünün bir parçasıdır. Ama tüm sorunun çözümüne giden yolun aynı zamanda açılması ve bu yolda adımların atılması da diğer parçasıdır. Türkiye’de hukuk devleti ve demokrasi adına kurumsal güvencelerin ve pratik adımların, uygulamaların düzeltilmesi, geliştirilmesi de diğer boyuttur. Bu üç parça bir arada, birbiriyle ilişkili olarak alınmalı. Hepsi aynı anda olmayabilir, biri diğerinin ön şartı olarak tartışılmak durumunda değil. Ama bunların birbiriyle ilişkili olduğu gerçeğini her zaman akılda tutmak lazım. Eğer bütünlüklü bir süreçten söz etmek istiyorsak, bu parçaların birbiriyle ilişkisinin önemli olduğunu ve ilişkilendirilmesi gerektiğini hep göz önünde bulundurmamız gerekiyor.”