Nöbetçi Eczaneler
(ANKARA) – İngiltere merkezli The Guardian gazetesi tarafından yayımlanan bir araştırmada, İngiltere’den Türkiye’ye gönderilen plastik atıkların işlendiği Adana’daki geri dönüşüm merkezi yakınlarında bulunan sulama kanallarında yüksek seviyede mikroplastik ve diğer plastik kirliliği tespit edildiği öne sürüldü.
Habere göre, kirliliğin tespit edildiği su yolu, yoğun yağışların ardından tarım arazilerine taşarken, daha sonra Türkiye’nin en verimli tarım havzalarından biri olan Çukurova Ovası’ndaki sulama kanallarına bağlanıyor. Araştırmada, bu durumun tarımsal üretim ve gıda güvenliği açısından endişe yarattığı belirtildi.
Gazete, bulguların, zengin ülkelerin plastik atıklarını daha zayıf atık yönetim sistemlerine sahip ülkelere göndermesini tanımlamak için kullanılan “atık sömürgeciliği” (waste colonialism) tartışmalarını yeniden gündeme getirdiğini yazdı.
Haberde yer alan verilere göre İngiltere, 2025 yılında sekiz yılın en yüksek seviyesi olan 675 bin ton plastik atık ihraç etti. Bunun 139 bin tonu Türkiye’ye gönderildi. Aynı yıl Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye plastik atık ihracatı da bir önceki yıla göre yüzde 19 artarak 500 bin tonun üzerine çıktı.
Gazete, İngiltere merkezli Çevresel Soruşturma Ajansı’nın (Environmental Investigation Agency – EIA) analizine dayanarak, Mayıs 2021 ile Temmuz 2024 arasında İngiltere’den Türkiye’ye gönderilen plastik atıkların yaklaşık yüzde 13’ünün Adana’daki sekiz tesise ulaştığını belirtti.
Analize göre, söz konusu üç yıllık dönemde 13 İngiliz şirketi, Adana’daki geri dönüşüm merkezine toplam 545 sevkiyatla yaklaşık 52 bin ton plastik atık gönderdi. Guardian, ihracatçı şirketlerin yasa dışı hareket ettiğine ilişkin bir iddia olmadığını, ancak İngiltere’deki düzenlemeler gereği ihraç edilen plastik atıkların çevreye uygun biçimde geri dönüştürüldüğünü doğrulama yükümlülüğü taşıdıklarını aktardı. Bu yükümlülük, atığın yalnızca gönderilmesini değil, varış ülkesinde uygun şekilde işlenmesini de kapsıyor.
Haberde görüşlerine yer verilen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi’nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, mikroplastik örneklerini kendisinin topladığını belirterek Türkiye’ye plastik atık ithalatının tamamen yasaklanması çağrısında bulundu.
Gündoğdu, mikroplastik içeren atık suların sulama kanallarına bırakılmasının tarımsal kirlilik ve gıda güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğunu, geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan plastik kirliliğinin ise sonunda Akdeniz’e ulaştığını ifade etti.
Guardian’ın aktardığı araştırmaya göre, geri dönüşüm tesislerinin bulunduğu bölgenin aşağısındaki kanaldan alınan su örneklerinde, mikroplastik yoğunluğu tesislerin yukarısından alınan örneklere kıyasla 10 kat daha yüksek ölçüldü. Araştırmada ayrıca geri dönüşüm faaliyetlerine özgü plastik peletler, film parçaları ve plastik kırıntıları da tespit edildiği belirtildi.
Guardian, Greenpeace’in 2021 yılında yayımladığı araştırmada da İngiliz süpermarketlerinden kaynaklanan plastik atıkların Adana’da döküldüğü ve yakıldığının ortaya konulduğunu hatırlattı. Haberde, Türkiye’nin aynı yıl polietilen dahil bazı plastik atıkların ithalatını yasakladığı, ancak geri dönüşüm sektörünün baskıları sonrasında yasağın geri çekildiği ifade edildi.
Gazete ayrıca Avrupa Birliği’nin plastik atık ihracatına yönelik yeni kısıtlamalar getirdiğini, kasım ayından itibaren OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatının büyük ölçüde yasaklanacağını belirtti. Çevre örgütlerinin ise Türkiye’nin OECD üyesi olması nedeniyle Avrupa’dan Türkiye’ye daha fazla plastik atık yönlendirilebileceğinden endişe duyduğu aktarıldı.
Guardian, haber için Türkiye’de hükümet yetkililerinden de görüş istediğini ancak yanıt alamadığını yazdı.